ديپلمات
مقالات سياسي- نظامي- امنيتي
 
 

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، امام خمینی رحمه‏الله با وسعت نظری که داشت، نظر تاریخی خود را در ارتش اعلام کرد و با صدور اعلامیه‏ای تاریخی، مشروعیت ارتش را تأیید و اعلام داشت که ارتش مورد حمایت رهبر بوده و ارتشی اسلامی و متعلق به مردم ایران است. با این عمل، روح تازه‏ای در کالبد ارتش دمیده شد. نیروهای ارتشی نیز در 29 فروردین 1358 در خیابان‏های سراسر کشور رژه رفتند. و پیوستگی خود را با ملت و رهبر کبیر انقلاب اسلامی، امام خمینی رحمه‏الله اعلام داشتند و از این پس روز 29 فروردین ماه روز ارتش جمهوری اسلامی ایران نام گرفت.

نشان ارتش جمهوری اسلامی ایران

 


 

بخشهای مختلف ارتش جمهوری اسلامی ایران

 

سازمان عقیدتی سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران

پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در 22 بهمن1357 و بروز تغییر و تحولات مختلف در همه ارکان ‏کشور، گروهی از نیروهای مذهبی و انقلابی به همراه عده‌ای از کارکنان مؤمن ارتش در ستاد مشترک ‏جمع شدند و در محل ساختمان مستشاران نظامی آمریکاکه تنها ساختمان خالی ستاد بود کمیته ‏نظامی امامی خمینی(ره) را تشکیل دادند. از طرف دیگر لیبرال‌ها معتقد بودند که اداره ارتش باید به ‏دست فرماندهان سابق سپرده شود و به همین دلیل درصدد بودند که پست‌های کلیدی را در اختیار ‏بگیرند و گروهک‌ها نیز با تشکیل نشست‌ها و ایراد سخنرانی‌ها و حتی به راه انداختن تظاهرات خواستار ‏انحلال ارتش و ایجاد ارتش به اصطلاح خلقی بودند.‏

اما خوشبختانه با هوشیاری حضرت امام خمینی (ره)، از انحلال ارتش و یا افتادنش به دست لیبرال‌ها ‏جلوگیری شد و از اواخر سال 1357 در بیت حضرت آیت الله خامنه‌ای، جلساتی درباره ارتش تشکیل ‏گردید که آیت الله هاشمی رفسنجانی و برخی از اعضای کمیته نظامی امام (ره) در ستاد مشترک ارتش، ‏در آن شرکت می‌کردند. ‏

در طی همین جلسات و به ابتکار حضرت آیت الله خامنه‌ای، فکر ایجاد نهادی فرهنگی اسلامی در ‏ارتش شکل گرفت و اصول حاکم بر آن بررسی و تدوین شد. سپس حجت الاسلام والمسلمین غلامرضا ‏صفایی که در آن زمان در مدرسه عالی شهید مطهری،ضمن داشتن مسئولیت اعزام مبلغین به سراسر ‏کشور، پاسخگوی مسائل نظامیان نیز بود و کارهای ارتش به ایشان ارجاع داده می‌شد، در ستاد مشترک ‏ارتش استقرار یافت و حضرت آیت‌الله خامنه‌ای نیز که در آن زمان عضو شورای انقلاب بود، طی حکمی ‏در تاریخ 23 مهرماه 1358 دستور ادامه کار در زمینه طرح سیاسی ایدئولوژیک در ارتش و اقدامات لازم ‏برای پیاده کرده آن را صادر فرمودند. فردای آن روز این طرح در شورای انقلاب مطرح شده و به تصویب ‏رسید و با این حرکت، اولین گام در جهت قانونی‌شدن نهاد عقیدتی سیاسی در ارتش برداشته شد.‏

البته موانع و مشکلات بسیاری بر سر راه ایجاد این سازمان و تهیه جدول سازمانی آن از طرف عوامل ‏نفوذی و گروهک‌های مختلف ایجاد می‌شد.‏این عوامل که به تحریک مخالفان انقلاب کار می‌کردند، به هیچ وجه نمی‌خواستند و راضی نبودند که ‏روحانیت در ارتش حضور داشته باشد و تشکیلات منظم و سازمان داده شده مذهبی در درون ارتش ‏شکل بگیرد. عناصر انجمن‌های اسلامی موجود در ارتش نیز که حاضر نبودند در یک چارچوب قانونی ‏حرکت کنند و می‌خواستند در موارد متعدد و در سطح وسیعی از امور ارتش دخالت داشته باشند، با ‏تشکیل این نهاد و قانونمندشدن کارها مخالف بودند.‏

با همه این موانع و مشکلات، عقیدتی سیاسی یا همان سیاسی ایدئولوژیک آن زمان، تا زمان روی کار ‏آمدن بنی‌صدر و جانشینی فرماندهی کل قوا توسط او، در جهت شکل‌گیری و قوام بیشتر گام برداشت، ‏اما چون او مدعی بود که باید عقیدتی سیاسی زیر نظرش باشد، آشکارا با عقیدتی سیاسی به مخالفت ‏پرداخت و با اقداماتی که انجام داد، جوّ ارتش به‌گونه‌ای شده بود که روحانیون و کارکنان این نهاد به ‏حاشیه رانده شدند. طیف مخالف انقلاب و خط امام (ره) نیز او را در این راه حمایت و تشویق می‌کردند.‏

در پی وقوع این حوادث و فشارهای بنی‌صدر و مخالفان خط امام (ره) بر این نهاد، حضرت امام خمینی ‏‏(ره) با آگاهی کاملی که از اوضاع داشتند، با صدور حکمی، حجت‌الاسلام والمسلمین غلامرضا صفایی را ‏به عنوان رییس اداره سیاسی ایدئولوژیک ارتش منصوب کردند و حکمی نیز خطاب به رئیس ستاد ‏مشترک ارتش صادر فرموده و تصریح کردند که سازمان سیاسی ایدئولوژیک در انتخاب خط مشی خود ‏صرفاً تابع ولایت فقیه است و فقط از نظر انسانی و آماد و پشتیبانی تابع ستاد مشترک ارتش می‌باشد. ‏سپس اولین جدول سازمان اداره سیاسی ایدئولوژیک ارتش در تاریخ 25/3/1360 مورد تصویب قرار ‏گرفت و متعاقب آن مرحوم حجت‌الاسلام والمسلمین سید احمد خمینی طی نامه‌ای به دفتر مشاورت ‏امام (ره) در ارتش اعلام کرد که به فرموده امام (ره)، این جدول به کلیه سازمان‌ها و ادارات وابسته به ‏ستاد مشترک ارتش و نیروهای سه‌گانه و دیگر ارگان‌های ذیربط ابلاغ و نسبت به اجرای آن تأکید شود.‏

جهت اجرای این دستور نیز، دفتر مشاورت حضرت امام (ره)، در تاریخ 1/6/1360 طی نامه‌ای به اداره ‏پنجم ستاد مشترک ارتش، ضمن ابلاغ فرمان امام (ره) به مسئولان امر، ضرورت و اهمیت ویژه مأموریت ‏این اداره را متذکر و یادآور شد که ارتش جمهوری اسلامی ایران بدون حضور فعال اداره‌ای با این ‏مأموریت و شرح وظایف، از کارآیی و جهت‌گیری متناسب با شرایط کنونی ناتوان خواهد بود.‏عقیدتی سیاسی به مرور و طی مدت 3 الی 4 سال، جدول سازمانی کلیه قسمت‌ها، از ادارات تا تیم‌ها را ‏تنظیم و ابلاغ کرد و در تاریخ 4 مرداد 1362، اداره سیاسی ایدئولوژیک، به اداره عقیدتی سیاسی تغییر ‏نام داد.‏

تا قبل از تصویب قانون ارتش در سال 1366، علاوه بر ادارات نیروهای سه‌گانه ارتش و ستاد مشترک، ‏عقیدتی سیاسی وزارت دفاع نیز در تابعیت سازمان عقیدتی سیاسی ارتش بود و سپس با ادغام ‏وزارتخانه‌های دفاع و سپاه در یک وزارتخانه تحت عنوان وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، ‏عقیدتی سیاسی این وزارتخانه مستقل شد.‏

مأموریت:‏

 براساس ماده 14 قانون آجا ارتقاء بینش دینی و سیاسی کارکنان ارتش، ارائه آموزشهای عقیدتی و ‏سیاسی، انتشار نشریات، کتابها و دیگر محصولات فرهنگی و هنری، نظارت بر حفظ و اجرای موازین ‏اسلامی و انجام کلیه وظایف روابط عمومی در ارتش بر عهده سازمان عقیدتی سیاسی می‌باشد.‏

معاونتها: ‏

سازمان عقیدتی سیاسی ارتش در حال حاضر دارای 6 معاونت می‌باشد که هرکدام از این معاونت‌ها ‏دارای زیر مجموعه هم نام خود در ادارات تابعه این سازمان می‌با‌شند:‏

1.‏ معاونت فرهنگی و روابط عمومی

2.‏ معاونت بازرسی، نظارت و ارزیابی مکتبی

3.‏ معاونت نیروی انسانی ‏

4.‏ معاونت طرح و برنامه‏

5.‏ معاونت آموزشی ‏

6.‏ معاونت سیاسی

7.‏ فرماندهی پشتیبانی

روسای سازمان عقیدتی سیاسی ارتش از بدو تاسیس تا کنون

1.‏ حجت الاسلام و المسلمین صفایی

2.‏ حجت الاسلام و المسلمین قوچانی ‏

3.‏ حجت الاسلام و المسلمین دکتر سید محمود علوی

 

دژبان کل ارتش جمهوری اسلامی ایران

برای اولین بار در مهرماه ۱۳۳۰ تاسیس و عهده‌دار تعلیم و تربیت افسران جزء تا رده فرماندهی گروهان و درجه داران تا رده فرماندهی دسته در فنون تخصصی دژبان تشکیل شد و در اواخر سال ۱۳۳۲ ستاد ارتش طی بخشنامه‌ای دژبان را یک رسته مستقل و جداگانه به کلیه یگانهای ارتش معرفی نمود. وظیفه دژبان در سربازخانه‌ها - در سطح شهر - حمایت از افراد نظامی - دستگیری غائبین و فراری‌ها برخی از وظائف دژبان است.یگان دژبان ارتش مظهر نظم ارتش و رافت و عطوفت جمهوری اسلامی است که در طول جنگ انضباط جبهه‌ها و جلوگیری از هر گونه هرج و مرج را به نحو احسن به عهده داشت.

 

هوانیروز

هوانیروز (مخفف هواپیمایی نیروی زمینی) از زیرمجموعه‌های نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران است که در بخش بالگرد ها (هلی کوپتر) فعالیت می‌کند.امریکایی ها قبل از انقلاب بر اساس هوانیروز خود , هوانیروز ایران را نیز طراحی و ساماندهی کردند .هوانیروز در اصل همان نیروی هوائی نیروی زمینی ارتش می­باشد که مرکز فرماندهی آن در لویزان است و مرکز تعمیرات هوانیروز مرکز یا علی نام دارد . کادر وخلبان های هوانیروز در دانشگاه افسری امام علی نیروی زمینی ارتش تربیت می‌شوند.

یکی از بالگرد‌های هوانیروز ، بالگرد ای‌اچ- ۱ کبرا است، ۲۰۲ عدد از این بالگردها در زمان رژیم شاه (پیش از انقلاب) خریداری شد. اما هم‌اکنون در هوانیروز ۵۰ عدد از این بالگردها قابل سرویس‌دهی می‌باشند. همچنین تعداد نامعلومی از این بالگردها با نام پنها ۲۰۹۱ در پنها بازسازی شده‌اند.

هوانیروز ایران دارای پایگاه های در شهرهای تهران کرمانشاه مسجد سلیمان اصفهان کرمان و چند شهر دیگر است . شهداء بزرگواری همچون کشوری، شیرودی، آسیایی، سهیلیان، و طنپور، فرزانه، نجاریان، حراف، رادفر و صفاری یادآور حماسه آفرینی‌ها و ایثارگریهای این یگان پروازی در دفاع مقدس است. هوا نیروز در دوران سازندگی و همچنین در عملیات مردم یاری نقش برجسته و تاثیر گذار خود را همواره نمایان ساخته است.

 

یگان‌ موتور سواران دوش پرتاب

این یگان از موتور سوارانی ماهر و توانا تشکیل شده که به عنوان یک یگان جدید در نیروی زمینی ارتش سازماندهی شده است. مجهز به سلاحهای دوش پرتاب آر پی جی 7،موشک سهند 3 و دیگر موشکهای دوش پرتاب مورد نیاز می‌باشند. در ماموریتهای ویژه، کمین و ضد کمین و عملیات نامنظم مورد استفاده قرار می‌گیرند. تحرک سریع همراه با سرعت عمل، عبور از هر گونه موانع و معابر و راههای صعب العبور و استفاده در مناطق کوهستانی کویری و جنگل‌ از جمله قابلیت ها و توانایی‌های این یگان تازه تاسیس است.

 

گروه 33 توپخانه

گروه 33 توپخانه در طول 8 سال دفاع مقدس با حضور مستمر در تمام عملیات‌های نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران و با ایجاد آتش های انبوه، نیروهای رزمی را پشتیبانی نموده و پس از پایان جنگ نسبت به بازسازی تجهیزات و ادوات توپ های 122 م م، 130 م م، 155 م م، 175 م م ، 230 م م ، 230 م م و با بازسازی خودروهای توپ کش- و تجهیز یگان به خودروهای توپ کش مان و 2613-بنز نقش عمده‌ای در بالا بردن توان دفاعی کشور داشته است. گروه 33 توپخانه در دوران دفاع مقدس در عملیات مختلفی همچون طریق القدس، رمضان، محرم ،والفجر2، 4، 5 ، 7 و خیبر، بدر، قادر، ظفر، میمک و چندین عملیات دیگر در پشتیبانی از نیروهای زمین نقش چشمگیری داشته است. تجهیزات مربوط به این یگان شامل:موشک انداز کاتیوشا،خودروی مان کشنده توپ 122 م م، خودروی 2631 توپ 130 م م،خودروی بنز 2631 توپ 155 م م ان 45 خود کششی،توپ 105 م م خود کششی،توپ 175 م م خود کششی،توپ 203 م م خود کششی می‌باشد.

 

گروه 99 پدافند هوایی

با هوشیاری و آمادگی و سرعت عمل این یگان در طول جنگ همواره شاهد سرنگونی تعداد زیادی از هواپیماهای دشمن بوده‌ایم که با استفاده از تحرک سریع و ابتکار اجازه جولان دادن به خلبانان رژیم بعث را نمی‌داد. شهدای بزرگواری همچون امیر سرتیپ عامری، مصطفی میرانوری،محمد جعفر خدادیان، حسن مرادی، نعمت‌الله امینی و رستم ابراهیمی و چندین شهدا دیگر در این راه جان خودرا تقدیم نموده‌اند.

 

گردان 402 جنگال

دلاور مردان 402 جنگال با برخورداری از تخصص‌های گوناگون تحرک هر فرستنده‌ای را کشف،صدای هر گوینده‌ای را ضبط و هرگونه سیستم الکترونیکی تهدید آمیز را منهدم می‌نمایند این یگان با بکارگیری رادار بصیر 110 در عملیات افندی و پداندی و ایجاد شبکه‌ای منظم و برنامه‌ریزی شده از رادار به منظور کنترل دقیق نیروهای متخاصم و با بکارگیری سایت‌های شنود متحرک مجهز به سیستم‌های دقیق رهگیری مراقب، استراق سمع،ضبط و ثبت کلیه فرستنده‌های فعال دشمن پخش پارازیت شنود و فریب الکترونیکی اهمیت ویژه ای در هرگونه عملیات دارد.

این یگان پس از جنگ طی همکاری با صنایع جنگال وزارت دفاع و مجتمع تحقیقاتی مالک اشتر برای نخستین بار سیستم‌های جهت یاب الکترونیکی تی 4 را آماده بهره‌برداری نموده است این عزیزان همچنین سیستم‌های پخش پارازیت اس 2525 آسیب دیده در طول جنگ را بدون هیچگونه وابستگی خارجی بازسازی و ملیاتی نموده‌اند.

 

گروه 401 مخابرات

گروه 401 مخابرات نظر به اهمیت آن در تمامی عملیات‌های دفاع مقدس حضور داشته که عملیاتهای بزرگی همچون فتح المبین،بیت المقدس، ثامن الائمه، طریق القدس، والفجر مقدماتی و بیت المقدس 5 را می‌توان نام برد و در این راه 50 شهید و جانباز را تقیم داشته است که می‌توان به سرتیپ شهید پرویز خوشرو، سروان شهید اکبر رستم‌زاده ستوان دوم شهید رضا توکلی اشاره کرد و حضرت امام (ره) در این دیدار با کارکنان پرافتخار 401 رزمی مخابرات در سال 59 فرمودند «شما که در مخابرات هستید به منزله سلسله اعصاب ارتش هستید». این گروه مسئولیت برقراری و استقرار کلیه سیستم‌های مخابراتی و الکترونیکی را برعهده داشت و در دوران دفاع مقدس نیز ارتباط فرماندهی با یگان و قرارگاه های عملیاتی را برقرار می‌نمود.

 

معاونت جهاد خودکفایی نزاجا

کارکنان سخت کوش و متخصصان بلند همت معاونت تحقیقات و جهاد خودکفایی نزاجا با تلاش شبانه‌روزی در راه خودکفایی و عدم وابستگی تاکنون به پیشرفت‌ها و موفقیت‌های بزرگی نائل شده‌اند و در حال حاضر بخش وسیعی از تجهیزات وادوات با همت این عزیزان مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد.

1- تانک مبارز (تانک چیفتن بهینه شده)

بهینه‌سازی این تانک براساس الگوهای نظامی و فن‌آوریهای روز دنیا انجام گرفته و تمامی امور مربوط به بهینه سازی با استفاده از تولیدات داخلی و توسط کارشناسان و متخصصان داخلی کشور صورت گرفته است. تانک چیفتن مدرنیزه شده با نصب پاور پک پرقدرت همراه با نصب سیتم‌های دفاعی و مسافت یاب لیزری قابلیت‌های رزمی مشابه تانک چالنجر داشته و در بهینه‌سازی هر دستگاه چند صد هزار دلار صرفه‌جویی به دنبال دارد وایران تنها کشوری است که این تانک را با این روش بهینه سازی و مدرنیزه کرده است.

2- نفربرهای آبی خاکی رزمی چرخدار بی‌تی‌آر 82

با انجام اقداماتی همچون تعویض قوای محرکه و جایگزینی موتورهای دیزلی ساخت داخل به جای موتورهای قدیمی بنزینی و ایجاد قابلیت نصب انواع تجهیزات انفرادی موشک‌اندازها و تیربارها سنگین، تحرک و دوام عملیاتی این نفربرها افزاش یافته است. بهینه‌سازی این نفربرها در حالی صورت گرفته که در جنگ تحمیلی دچار ‌آسیب‌دیدگی و خسارت گردیده بودند و برای مدت ها بدون استفاده رها شده بود بهینه‌سازی هر دستگاه که توسط متخصصان داخلی انجام می‌شود معادل یکصد میلیون تومان صرفه‌جویی ارزی در برخواهد داشت.

3- نفربر براق تجهیز شده با توپ 23 م‌م:

نفربر براق یک محصول کاملاً دخلی و ساخت صنایع نظامی کشورمی باشد و متناسب با تهدیدات و شرایط عملیاتی امروزه مدرنیزه شده است. قادر به انجام ماموریت در کلیه شرایط نبرد و تعقیب و مراقبت از نیروهای خود می‌باشد. یک قبضه توپ 23 م م پدافند هوایی به صورت سریع النصب و بدون هیچگونه تغییری در توپ بر روی این نفربر طراحی شده است به گونه‌ای که در شرایط مختلف می‌توان آن را نصب و جدا کرد.

4- تانک سبک اسکورپیون:

بعنوان تانک شناسایی با قدرت تحرک و مانور بالا در یگانهای سوار زرهی نیروی زمینی ارتش مورد استفاده قرار می‌گیرد این تانک با استفاده از الگوی به روز شده اسکورپیون 2000 بهینه‌سازی شده و در بهینه سازی این تانک اقدامات همچمن نصب سیستم کنترل آتش و اپتیک و لیزر با استفاده از تولیدات صنایع داخلی استفاده از موتور داخلی با قابلیت ایجاد تحرک و دوام عملیاتی بالاتر انجام گرفته که کاربری آن را در نبردهای نزدیک و سریع چندین برابر کرده است

5- خودرو اورال حامل کاتیوشا و مهمات بر بهینه‌سازی شده

بهینه‌سازی و تبدیل توان محرکه خودرو از بنزینی به دیزل و استفاده از موتورهای پرقدرت ساخت داخل باعث افزایش تحرک و قدرت مانور و دوام عملیاتی آن شده است بهینه‌سازی هر خودروی 850 میلیون ریال صرفه‌جویی به همراه داشته است.

 

فرماندهی ترابری نزاجا

جابجایی و حمل و نقل محمولات اقلام عمده، تجهیزات زرهی و توپخانه و همچنین نیروی انسانی بر عهده این یگان می‌باشد. فرماندهی ترابری در طول جنگ از دورترین منطقه سرزمین کشور نسبت به تدارک و پشتیبانی خطوط مقدم جبهه در سریع‌ترین زمان ممکن اقدام می‌نمود. ترابری انواع خودروها، ادوات و تجهیزات و سلاح‌های سبک و سنگین در رزمایش‌های نیروی زمینی و دیگر ماموریت‌ها بر عهده این یگان می‌باشد.

 

فرماندهی آماد و پشتیبانی نزاجا

بازسازی و بهینه سازی بسیاری از اداوات و تجهیزات از کار افتاده دوران جنگ توسط فرماندهی آماد و پشتیبانی نیروی زمینی انجام می‌شود، تاکنون قطعات مورد نیاز زیادی بدون وابستگی و با استفاده از توان و تخصص کارکنان این یگان‌ به تولید رسیده است. بازسازی و نوسازی ریکاوری تانک چیفتن و تانک ام 578 خودروهای دوج 325، انواع وسائل مخابراتی، خودروهای مهمات برام 548 و بهینه سازی نفر برهای ام 113 از بنزینی به دیزلی تنها بخشی از تلاشهای صورت گرفته توسط این یگان است.

 

لشکر 16 زرهی قزوین

اولین عملیات آفندی توسط این لشکر انجام شد که در پی آن مقام معظم رهبری فرمودند: « این لشکر را من در کرخه نور شناختم» 3 واحد ویژه در این لشکر قرار دارد. یگان حافظ مسلح که در ماموریت‌های خارج از کشور با سازمان ملل همکاری می‌نماید. واحد آرتب تربیت مربی را بر عهده دارد و یگان واکنش سریع که با چشمانی تیز بین آماده حراست از یگان اسلام در شمال کشور است.

 

تیپ 55 هوابرد شیراز

تیپ 55 قهرمان هوا برد شیراز در طول ربع قرن پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی ایران با تقدیم 2300 شهید و 12700 جانباز و 0200 آزاده سرافراز حضوری مستمر در مناطق عملیاتی 8 سال دفاع مقدس داشته است. این تیپ در عملیات افتخار آمیزی همچون فتح المبین،بیت المقدس،بستان، بدر، قادر، مسلم ابن عقیل، والفجر، ارتفاعات بازی دراز، ارتفاعات الله اکبر، کربلای 6 و شهید مدنی شرکت داشته است همچنین در امر کمک رسانی و امداد خصوصا در مناطق زلزله زده کشور بویژه زلزله بم نقش بسزایی ایفا نموده است.

در زمینه خود کفایی تیپ 55 هوا برد با ساخت چتر‌های پیشرفته پرش و بار ریز گام مهمی در امر خود کفایی نیروهای مسلح برداشته تا آنجا که در حال حاضر چترهای ساخت پروژه ققنوس در یگان های چتر باز نیروهای مسلح مورد استفاده قرار گرفته و در این خصوص نیازی به وارد نمودن چتر خارج از کشور نمی‌باشد و این امر خود باعث صرفه جویی هزینه‌های زیادی شده است. از جمله شهدای این تیپ می‌توان به شهید سرتیب دوم کریم درخشانیان، سروان جمشید جاوادانیان و سرگرد محمد جواد عبد حق اشاره نمود.

 

لشکر 23 تکاور

دلیر مردان لشکر 23 طی 8 سال دفاع مقدس در عملیات های زیادی از جمله فتح المبین،بین المقدس،رمضان،قادر، والفجر و کربلای 1 شرکت نموده و در این راه شهدای زیادی از این لشکر تقدیم میهن اسلامی شده است که می‌توان از جمله آنها به سرتیپ حسن آبشناسان، سرهنگ فرهاد احمدیان،سرگرد حجت الله نوردی، سروان محمد هاشمیان،استوار مصطفی دائمی و ستوان دوم بیژن ابراهیمی اشاره کرد. یگان موتور سواران این لشکر که مجهز به دوش پرتاب آر پی جی 7 و موشک سهند 3 می‌باشد قادر است در عملیات واکنش سریع ماموریت های ویژه را به انجام رساند.

 

تیپ 65 نوهد

تکاوران تیپ 65 در ماموریت های ویژه نیروی زمینی با انجام مراحل آمادگی سخت و طاقت فرسا و گذارندن دوره‌های مختلف نظامی قابلیت‌ انجام هر گونه ماموریتی به صورت جنگ تن به تن، چریکی، پارتیزانی، انجام پرش چتر بازی و سقوط آزاد در زمین، هوا و آب و مناطق کویری و کوهستانی را دارند. شهدای بزرگواری همچون سرتیب محمد افتخاری،سرهنگ ایرج نژاد و امان الله صالحی،سروان شعبان علی غدیری،ستوان ولی الله امینی، استوار وحید کریمی، و محمد رضا رئیسی تعدادی از شهدای این تیپ در دفاع مقدس می‌باشند.

 

یگانهای تکاور ارتش

در دوران جنگ تحمیلی تلاش تمام ایرانیان در پیکار با متجاوزین عراقی قابل ستایش است. در این میان نقش نیروهای سه گانه ارتش، سپاه پاسداران، بسیج و داوطلبین مردمی برجسته تر است. بدیهی است که برابر ساختار و چارت سازمانی ، هر یک از واحدهای ارتش مأموریت های خاص محوله را انجام می دهند.

یگان های تکاور در ساختار ارتش ایران در دهه ۷۰م شامل یگان های تکاور نیروی زمینی و نیروی دریایی بوده است. برابر مفاد استراتژی نظامی ملی ایران، آرایش نظامی از دالان پرداغ تا دهانه فاو در برابر عراق مشتمل بر لشکرهای زرهی، پیاده و پیاده کوهستان، گروه خدمات رزمی هوانیروز، گروه خدمات پشتیبانی رزمی و پایگاه های هوایی بوده است. یگان های تکاور نیروی زمینی در این آرایش نظامی سازماندهی شده بودند و گروه های چندگانه کماندویی نیروی دریایی نیز در آبادان و خرمشهر مستقر شده بودند.

یگان های تکاور نیروی زمینی ارتش برابر استاندارد بین المللی ارتش ها متشکل از کلاه سبزها، کلاه مشکی ها و کلاه قهوه ای ها بود و تفنگداران دریایی ارتش نیز کلاه سبزها بودند. سلسله مراتب استراتژیک ارتش از سطح لشکر به سطح سپاه به رده قرار گاه تعیین شده بود که پست سازمانی قرارگاه در دوران جنگ بود و قبل از آن ارتش،۱ ارتش ،۲ ارتش۳ و به این ترتیب بود. قرارگاه جنوب، قرارگاه غرب و قرارگاه شمال غرب به آرایش نظامی یگان های تکاور مستقر در لشکرهای زمینی و با هماهنگی نیروهای هوایی و دریایی به استقرار کماندوهای دریایی و اسکادران های هوایی می پردازند.

۱۴۰۰ کیلومتر مرز مشترک با عراق نیروی زمینی ارتش ایران را از استقرار پرسنلی و رزمی گسترده ای برخوردار گردانیده است. برابر استراتژی نظامی ایران، نیروی زمینی برجسته ترین و قاطع ترین نیروی کشور است که می تواند در امتداد مرز با عراق عمل کند. بدیهی است که استعداد یگان های تکاور نیروی زمینی بیش از نیروی دریایی است. پرسنل یگان های تکاور به لحاظ پیچیدگی عملیاتی از دسته های مختلف رزمی جمع آوری شده و در رده یگان های نخبه نظامی یا رزمی Cambat Elite Unites سازماندهی می شوند. کمیته تکاور نیروی زمینی و دریایی مسئولیت سازمانی مذکور را دارا هستند.

 فرمان عملیاتی یگان های تکاور با سایر واحدها و یگان های کلاسیک متفاوت است. یگان های تکاور زمینی و دریایی توانایی لازم را برای هدایت رزمی و در دو سطح تاکتیک و استراتژی را دارا هستند. یگان های مذکور گاه ابزاری برای پیشبرد استراتژی امنیت ملی کشور نیز بوده اند. کلاه سبزها، هوابرد و رنجرها از یگان های تکاور نیروی زمینی در انطباق با شرایط محیطی تاکتیکی جنگی مأموریت های متنوعی را انجام داده اند. فرماندهان یگان های تکاور نیروی زمینی تا رده نیروی زمینی و وزارت دفاع در تدوین و توسعه استراتژی نظامی ملی کشور حضور داشتند. دستورات محوله از طریق فرماندهی مرکب نظارت، کنترل، انضباط، آموزش ارتباط و مخابرات و برآورد اطلاعاتی تا رده تیم توزیع می شد.

با شروع جنگ یگان های تکاور در نواحی مختلف مرزی در کنار سایر واحدهای جنگی ارتش به انجام مأموریت ها محوله پرداختند. برجسته ترین مأموریت های محوله Airborne و Seaborne بود. در واقع بعد سوم عملیات نظامی ارتش به یگان تکاور محول شده بود. ضمن آنکه متجاوزین عراقی نیز از آرایش نظامی و یگان های تکاور برخوردار بوده در نتیجه ما شاهد انواع و اشکال جنگ های بعد سوم بین واحدها و یگان های تکاور خودی و دشمن عراقی بودیم. نیروهای تکاور ارتش در سه حوزه آبی _ خاکی جنوب، بیابان و کوهستان غرب و کوهستان جنگل شمالغرب کشور به اجرای مأموریت های بعد سوم جنگ می پرداختند. آنها می بایستی مراقب حملات یگان های تکاور متجاوزین عراقی نیز می بودند که مانع از صدمات، تلفات و خسارات به یگان های خودی شوند.

یگان های تکاور متجاوزین عراقی بیشتر به سبک و سازمان ارتش های کمونیستی بلوک شرق سابق بود در حالی که یگان های تکاور ارتش ایران شامل زمینی و دریایی برابر استانداردهای بین المللی به ارتش فدرال آمریکا و ارتش سلطنتی بریتانیا نزدیک تر بود. ارتش ایران در دهه ۷۰م عضو پیمان منطقه ای سنتو بود و یگان های تکاور ارتش نیز در این دوران تجارب خوبی از جنگ با عراقی ها و نیز مکانیسم فکر سازی آنها کسب کرده بود. جنگ ظفار، بازپس گیری جزایر سه گانه ایرانی، جنگ ۱۹۷۵ با متجاوزین عراقی به همراه برگزاری مانورهای مشترک رزمی با کشورهای خارجی و بازی های ورزشی ارتش ها یگان های تکاور ارتش ایران را در سطح بالای تکنیکی، تاکتیکی و حتی در سطح استراتژیک قرار داده بود. کاملا بدیهی بود که یگان های تکاور زمینی و دریایی ارتش ایران از سه سطح استراتژی، تاکتیک و تکنیک به مراتب بالاتر از یگان های تکاور متجاوزین عراقی بود. یکی از جلوه های بارز آن انطباق با شرایط جغرافیایی بود. انطباق با شرایط سخت کوهستانی برای اعراب بسیار مشکل است.

آنها عادت به بیابان سوزان دارند. عملیات آبی _ خاکی و جنگ در شرایط سخت کوهستانی برای یگان های تکاور عراقی فوق العاده مشکل است. این در حالی بود که یگان های تکاور عراقی در لشکرهای گارد ریاست جمهوری، گارد ویژه ریاست جمهوری و تیپ های هوابرد سازماندهی شده بودند. یکی از نکات برجسته روانشناختی سیاسی و نظامی رژیم سابق عراق استفاده از کلاه بر یا کلاه کج در بین اعضای دولت بود. تمام عراقی های زمان صدام حسین علاقمند بودند که از این نوع کلاه استفاده کنند. یگان های تکاور ارتش عراقی که عمدتا از نیروی زمینی بودند از آموزش های Spetznas روسی KSK آلمان شرقی برخوردار بودند. تجارب جنگ افغانستان نشان داد که نیروهای تکاور روسی توسط جنگجویان افغانی قلع و قمع شدند و حتی جنگ افغانستان سهم استراتژیک در فروپاشی اتحاد شوروی داشت. همچنین تجارب مذکور در دوران جنگ تحمیلی برای یگان های تکاور زمینی و دریایی ارتش ایران فراوان است.

تکاوران دریایی در زمان محاصره خرمشهر و آبادان به اجرای عملیات Seaborne و تکاوران زمینی نیز در عملیات غرب و شمال غرب به همراه گروه خدمات رزمی هوانیروز شامل لجستیک و عملیات جنگی به اجرای مأموریت Airborne پرداختند. در این میان می توان از لشکر ۵۸ تکاور، تیپ ۵۵ هوابرد، لشکر ۲۱ پیاده کوهستان و لشکر ۲۳ نوهد نام برد. بسیاری از پرسنل نظامی لشکرهای مذکور جزو لشکرهای واحدهای نخبه رزمی شامل لشکر۱ و لشکر ۲ سابق بودند. همچنین گروه های چندگانه کماندوهای دریایی از کمیته تکاور مستقر در حوزه ناو تیپ چهارم دریایی و سایر واحدهای دریایی جنوب از یگان های برتر رزمی برای عملیات Seaborne محسوب می شدند. به نظر می رسد که یک عقده و حقارتی از جانب عراقی ها نسبت به ارتش ایران وجود داشت که جنگ تحمیلی آنها را به اجرای نیات شوم واداشت.

یگان های تکاور از حداکثر انطباق با محیط نظامی و غیرنظامی با اهداف متفاوت برخوردارند. منظور از عملیات Airborne اعزام به پشت خطوط دشمن و همکاری با نیروهای مخالف دولت دشمن برای انجام عملیات خرابکاری وایذایی است. همچنین یگان های تکاور از اجرای مأموریت های استراتژیک برخوردارند. برای مثال؛ بسیاری از پرسنل یگان های تکاور در عالی ترین سطوح تصمیم گیری ملی کشورهای منطقه حضور دارند و ارتش پاکستان نمونه بارز آن است. یگان های تکاور زمینی ارتش ایران از سال ۱۹۷۵ و نیز در طول سالها جنگ با اکراد مخالف رژیم سابق عراق رایزنی داشت و در بسیاری ازتصمیم گیری های آنها مشارکت داشت.

یگان های تکاور بواسطه لباس، کلاه، تجهیزات، روحیه، انضباط و آئین تکاوری Ranger Creed برای سایر واحدهای رزمی ارتش یک روحیه و پشتوانه امنیت رزمی تلقی می شوند. در ارتش سابق عراق استفاده غیر اصولی از لباس و کلاه تکاوران برای سیاستمداران تا پلیس راهنمایی و رانندگی، تا نگهبان بانک تا مستخدم مدرسه باعث شده بود که مردم در مراسم عروسی نیز از همان لباسی استفاه کنند که صدام حسین برای سان و رژه استفاده می کرد. تخریب استعداد رزمی، پرسنلی و ظواهر نیروهایی تکاور، تخریب قدرت برتر رزمی نیروهای مسلح تلقی می شود. بسیاری از خلبانان هوایی و هوانیروز شاهدند که برخی از آنها پس از سقوط در میان نیروهای دشمن عراقی توسط یگان های تکاور نجات یافتند. بسیاری از ساکنین مناطق مرزی شاهدند که آزادی آنها از چنگال اسارت، متجاوزین عراقی توسط یگان های تکاور زمینی و دریایی صورت گرفت.

اصولاً یگان های تکاور پس از جنگ های پرتجربه تشکیل می شوند. برای مثال بریتانیا طی جنگ های هند و چین به تشکیل نیروهای تکاور SAS، SBS و تفنگداران سلطنتی پرداخت. آمریکا پس از جنگ ۱۹۵۳ کره و جنگ ویتنام در دهه ۶۰م به تشکیل واحدهای نخبه رزمی مانند XV111 Airborne crps Delta Force پرداختند. فرانسه پس از جنگ های خارجی در آفریقا از میان لژیون های فرانسوی لشکرهای هوابرد و چترباز را گسترش و تعمق داد. مطالعات اخیر نشان می دهد که بسیاری از بازنشستگان نیروهای مخصوص در کشورهای خارجی برای امور مختلف کشورداری استخدام می شوند.

به نظر می رسد که یگان های تکاور زمینی و هوایی ارتش ایران در دهه ۷۰ میلادی و در پیشبرد استراتژی منطقه ای کشور تشکیل، بسط و توسعه پیدا کردند. امروزه در کشورهای مختلف جهان NGO هایا سازمان های غیردولتی برای جمع آوری نیروهای تکاور برای امور ورزشی، باشگاه های خصوصی و از این قبیل تحت عنوان Vetran Association تشکیل شده است. انجمن های مذکور برای رسیدگی به اوضاع معیشتی، بکارگیری تجارب و قدردانی از نیروهای مخصوص و تکاور انجام وظیفه می کنند.

 

دانشگاههای ارتش جمهوری اسلامی ایران

 

دانشگاه افسری امام علی(ع)

افسران نیروی زمینی به طور عمده فارغ التحصیل دانشگاه امام علی ( دانشگاه جنگ سابق ) هستند . دانشگاه امام علی ( جنگ ) یکی از قدیمی ترین دانشگاه های کشور هست که در مرکز تهران ( خ امام ) واقع شده است , این دانشگاه وابسته به نیروی زمینی ارتش و هر ساله از بین داوطلبان کنکور برای افسری نیروی زمینی دانشجو میپذیرد . دانشجویان این دانشگاه از بدو ورود به دانشگاه دور واقع به استخدام نیروی زمینی ارتش درآمده و باید 4 سال دوره افسری خود را سپری کنند و بعد از فراغ التحصیلی با درجه ستوان دومی موظف به خدمت در یکی از یگان های نیروی زمینی است. البته در حال حاضر این دانشگاه دیگر از راه کنکور دانشجو نمیگیرد و از طریق آزمون ورودی خود دانشگاه نسبت به جذب نیرو و دانشجو مبادرت میکند . آموزشگاه های درجه داری نیروی زمینی نیز که برخی از شهرهای کشور هستند مبادرت به جذب و اموزش نیروهای درجه دار ارتش مینمایند . این آموزشگاه های معمولا دانش پذیران خود را از دانش آموزان که سال اول دبیرستان را گذرانده باشند جذب میکند.

دانشگاه افسری از آغاز تا امروز

الف-تعلیم نظامیگری به شیوه اروپایی

آمد و شد کارشناسان نظامی بیگانه به ایران که از برادران شرلی(عصر شاه عباس اول) آغاز شده بود، در دوره قاجار گسترش یافت. با جنگ‌های ایران و روس، پای انگلیسی‌ها و فرانسوی‌ها به ایران باز شد و دولتمردان ضعیف النفس و بی مدیریت قاجار، در جریان تصرّف هرات و تهدید بریتانیا از جنوب، به این نتیجه قطعی رسیدند که حضور مستشاران و صنعتگران نظامی فرنگی در ارتش ایران ضروری است؛ گر چه تاریخ این معالمات و مراودات به آنها نشان داده بود که در رویارویی احتمالی با هر یک از این قدرت‌های استعماری، باید از سر ناچاری به دیگران پناه برد؛ بی‌ آنکه اطمینانی به حمایت جدی او باشد یا اعتمادی به اینکه کشور مورد نظر، منافع ملت ایران را در یک زد و بند سیاسی فدای مطامع خود نمی‌کند؛ آنچنان که می‌دانیم فرانسه تعهدات معاهده فین کنشتاین را در قبال ایران، در پیمان دوستی تیلسیت که با روسیه منعقد کرد، به کلی زیر پا گذاشت.

ب-اولین مدرسه نظامی

تنها مدرسه نظامی که پیش از دارالفنون در تاریخ ارتش ایران به چشم می‌خورد«مدرسه نظام کامران میرزا» فرزند وزیر جنگ ناصرالدین شاه است که سال 1264 قمری تاسیس شد و در طول دورۀ وزارت او به کار تعلیم سنتی نظامیان پرداخت.
پ-اولین آموزشگاه کلاسیک نظام

اولین سازماندهی ارتش ایران در قرن اخیر به دست«میرزا تقی خان امیر کبیر» صورت گرفت و نیز شالوده اولین آموزشگاه نظامی که فنون سپاهگیری را به صورت کلاسیک(مدرسی) تعلیم می‌داد، به همت او ریخته شد. دارالفنون که به امر این صدراعظم آگاه و مصصم به شیوه پلی تکنیک پاریس طراحی و ساخته شد، مجموعه‌ای از مدارس مرتبط بود که یکی از آنها وظیفه تربیت نظامیان و صنعتگران نظامی را بر عهده داشت.این مجموعه بزرگ آموزشی در پنجم ربیع الاول 1268 افتتاح شد؛ یعنی زمانی که هفده روز از کشته شدن امیر کبیر می‌گذشت.

هدف میرزا تقی خان از ایجاد دارالفنون، ارتقای سطح علوم و فنون در ایران با کمک گرفتن از دول غیر استعماری(بی طرف) و بی نیاز شدن تدریجی از غربیان بود. با عزل و کشته شدن امیرکبیر، دارالفنون نیز به دامن دول استعمارگر افتاد و به راهی جز آنکه هدف بنیانگذار آن بود، کشیده شد.

ت- مدرسه قزاقخانه

این مدرسه در ورود محمد علی شاه در داخل لشگر قزاق(محل فعلی دارایی ارتش) تشکیل شد و شاگردان آن از قزاق‌ها و درجه داران قزاق انتخاب می‌شدند و دوره‌های کلاسیک افسری(شامل دروس دبیرستان و آموزش نظامی) را تا رسیدن به درجه ستوان دومی، زیر نظر معلمان روسی طی می‌کردند. تشکیل قزاقخانه که بعدها تا یک لشگر سوار نیز توسعه یافت، محصول سفر دوم ناصرالدین شاه به اروپا و یکی از کامیابی‌های بزرگ سیاسی روسیه در ایران و از اشتباهات بزرگ ناصرالدین شاه بود.

ث- مدرسه نظام مشیر الدوله

حسن پیرنیا(مشیرالدوله) که تحصیل کرده مدرسه نظامی دانشکده حقوق مسکو و وزیر جنگ کابینه وثوق الدوله بود، برای تامین کادر افسری ارتش و تربیت نظامیان لایق، به تاسیس دانشکده افسری به سبک(سن سیر) فرانسه اقدام نمود و کسانی را به ریاست مدرسه انتخاب کرد که افسران عالی رتبه تحصیل کرده آلمان بودند.شرایط تحصیل و آزمایش ورودی این مدرسه بسیار مشکل بود. اخلاق و وضعیت خانوادگی داوطلبان ورود به این مدرسه، از سوی شهربانی با دقت تمام بررسی می‌شد و پس از ورود شخص به مدرسه نیز هر گاه در طول تحصیل به دلایلی، عدم صلاحیت او محرز می‌گردید، فوراً از مدرسه اخراج می‌شد.
دانشجویان این مدرسه، دارای لباس متحدالشکل و کلاهی با نشان شیر و خورشید بودند.

ج-مدرسه افسران ژاندارم (صاحب منصبان ژاندارمری)

این مرکز آموزش عالی نظامی که مدرسه«افیسیه» و «سوزافیسیه» هم نامیده می‌شد، به کار آموزش و تربیت کادر افسری ژاندارمری اهتمام داشت. طول دوره‌های آموزشی آن شش ماه ( به صورت شبانه روزی) و محل آن یوسف آباد بود.

چ- مدرسه دامپزشکی(بیطاری) ومعین پزشکی قشون

این مدرسه موظف بود در تربیت معین پزشکان(بهیاران) نظامی، تاسیس بیمارستان‌ها و درمانگاه‌های نظامی، تشکیل موسسه‌های دارویی، خرید دواب و مراقبت در اصلاح نژاد و تکثیر و معاینه دائمی آنها و به طور کلی، حفظ بهداشت عمومی قشون در زمان جنگ و صلح،‌اقدام و بر آن نظارت نماید.

تشکیل«مجلس نظام کل قشون»

الف-ادغام مدارس نظام و تشکیل مدرسه نظام کل قشون

کودتای سوم اسفند 1299 شمسی، تحولاتی را در امور قشون به همراه داشت.لذا به موجب«حکم عمومی قشون-شماره یک» بهمن ماه 1300شمسی، صادره از سوی وزیر جنگ وقت(رضا خان) به سرهنگ عزیز الله خان ضرغامی به عنوان ریاست کل مدارس نظام ابلاغ شد که مدرسه‌های قزاقخانه،‌مشیرالدوله، بیطاری و مدرسه جدید که متشکل ازچهار مدرسه ابتدایی، متوسطه، عالی و دامپزشکی بود، تحت نظارت ستاد ارتش، به کار تربیت و آموزش نظامیان پرداخت.

همزمان با تکمیل ساختمان مدرسه قشون، انواع وسایل آموزشی، آزمایشگاهی، تمرینی و ورزشی جدید نیز تهیّه و نصب شد و در معرض استفاده دانشجویان قرار گرفت.در سال 1303 برای جبران کمبود افسران، یک آموزشگاه ستوانی نیز به تشکیلات مدرسه افزوده شد که طول دوره آن یک سال بود. فارغ التحصیلان این آموزشگاه به درجه ستوان سومی وارد ارتش می‌شدند.

ب- اعزام محصل به خارج واستخدام مستشار

در سال 1302 شمسی، وزیر جنگ وقت(رضاخان) لایحه اعزام شصت نفر از محصلین مدرسه کل قشون به خارج از کشور را به تصویب مجلس شورای ملی رسانید.درخرداد همان سال عده‌ای از افسران با رسته‌های مختلف که مقدمات معلومات نظامی را در ایران طی کرده بودند، جهت تکمیل دانش نظامی و آشنایی با فنون پیشرفته که در اروپا متداول بود به فرانسه اعزام شدند.
بازگشت افسران اعزامی از فرانسه در سال 1305 شمسی، تغییر ساختار مدرسه نظام کل قشون را برای شبیه ساختن بیشتر آن به «سن سیر» فرانسه به همراه داشت؛ بدین شکل مدارس چهارگانه یاد شده به سه مدرسه ابتدایی با شش پایه یا کلاس؛ متوسطه با چهار پایه، و عالی با دو پایه تبدیل شدند.‌آموزشگاه ستوانی نیز تعطیل شد و در مهر ماه 1307 با ساختار آموزشی جدید و طول دوره دو سال،‌ مجدداً بازگشایی شد. طول دوره این آموزشگاه از 1314 تا 1320، سه سال بود.

در سال 1312 و 1314 به منظور پیشبرد سطح دانش نظامیان و جبران کمبود استاد، علاوه بر اعزام محصل به اروپا، لایحه استخدام مستشاران نظامی فرانسوی نیز به تصویب مجلس شورای ملی رسید و تعدادی از افسران ارتش فرانسه به استخدام ارتش ایران درآمدند تا در مدرسه عالی نظامی(مدرسه صاحب منصبی) به آموزش دانشجویان در رسته‌های مختلف نظامی(دروس تخصصی نظامی) بپردازند.

حضور این عده به دلیل مشارکت در تاسیس دانشگاه جنگ، تا سال 1318 ادامه یافت، امّا آغاز جنگ دوم جهانی سبب بازگشت آنان به فرانسه شد. یادآوری این نکته لازم است که در دانشگاه جنگ در سال 1314 به فرمان رضا شاه برای تربیت و آموزش فرماندهان واحدهای بزرگ ارتش و ارتقای آنان به درجه سرتیپی با دوره«فرماندهی» و «ستاد» تاسیس شد.

پ-برنامه آموزش مدرسه کل قشون

از بدو تشکیل مدرسه کل قشون، مدارس نظامی سه گانه آن،‌دروس تاکتیک،‌خدمات صحرایی، مشق‌های نظامی، ریاضیات و زبان‌های خارجی(فرانسه و انگلیسی) را در دستور آموزش خود قرار دادند و در سه سطح مبتدی، متوسطه و عالی به تعلیم آنها پرداختند.اما از سال 1312 به بعد،‌این مدارس با برنامه خاص آموزشی، دو نوع آموزش را در کنار هم ارائه می‌نمودند:

الف)آموزش موظفی که وزارت آموزش و پرورش طالب آن بود.

ب)آموزش نظامی شامل آموزش عمومی و آموزش تخصصی یا رسته‌ای.

برنامه آموزش مدارس جدید نظام(مدرسه نظام کل قشون) بجز در شش ماه اول تشکیل آن، شبانه روزی بود و دانشجویان فقط شب‌ها و روزهای جمعه به مرخصی اعزام می‌شدند و تغذیه آنها تماماً به عهده مدرسه بود.دانشجویان در هر هفته سه روز را با اسلحه و تجهیزات، در تپه‌های عباس‌آباد به عملیات تاکتیکی و صحرایی می‌پرداختند و یک روز در هفته نیز تمرینات عملی توپخانه را در باغشاه تعلیم می‌دیدند. دوره‌های رزم سوار، صف جمع سوار، نگهداری اسب و حرکات درمانی در مدرسه ابتدایی نظام، به طور کامل تعلیم داده می‌شد.

همچنین مدرسه قشون اردوگاه‌‌های داشت که دانشجویان خود را با برنامه‌های مشخص در فواصل هفته یا فواصل دوره‌ها برای تکمیل آموزش‌های نظری و تمرین‌های عملی و کاربرد سلاح و ... به این مرکز می‌برد. از این اردوها و اردوگاه‌ها می‌توان به شرح زیر یاد کرد:

اردوگاه دروس، اردوی سیّار لشگرک-لار-دماوند، اردوگاه آموزشی اقدسیّه، اردوگاه تاکتیکی کویر قم، اردوگاه تاکتیکی جنگل آمل و اردوگاه کوهستان آبعلی.

ت- اولین دانشجویان مدرسه عالی

اولین دانشجویان مدرسه عالی کل قشون، 19 نفر بودند(از قرار 16 نفر در رسته پیاده، یک نفر در رسته سوار و دو نفر مهندس) که در مهرماه 1302 از مدرسه فارغ‌التحصیل شدند. اگر چه با جریاناتی که روی داد به درجه ستوان دومی نرسیدند.

تاسیس دانشکده افسری

الف-تغییر نام مدرسه کل قشون به دانشکده افسری

با گسترش سازمان ارتش و تشکیل پادگانهای نظامی در بعضی از استان‌ها احتیاج به وجود افسران جوان تحصیل کرده، روز به روز بیشتر محسوس می‌شد. بدین ترتیب در سال 1314 نام مدارس سه گانه قشون(ابتدایی، متوسطه، عالی) به دبستان نظام، دبیرستان نظام و دانشکده افسری تغییر یافت و راه ورود به دانشکده افسری، طی دوره دبیرستان نظام و شرط ورود به دبیرستان نظام، گذراندن دوره دبستان نظام، تعیین شد؛ بر این اساس،‌در شهرهای دیگر ایران( تبریز، مشهد،‌ اصفهان، شیراز، کرمانشاه) نیز دبیرستان نظام تشکیل گردید و کنترل برنامه آموزش آنها به دانشکده افسری سپرده شد؛ گرچه از نظر دروس آموزشی غیر نظامی، تابع مقررات آموزش و پرورش بودند.

دانشکده افسری از بدو تاسیس، در سلسله مراتب فرماندهی، زیر نظر ستاد ارتش بود. اما این ستاد، با ستاد مشترک ارتش متفاوت است و در واقع،‌ همان ستادی است که در سال 1324، نیروهای هوایی و دریایی،‌ تحت فرماندهی کل نیروی زمینی می‌شدند و در این سال بود که مستقل شده و ستاد نیرو تشکیل دادند و به ستاد «ستاد مشترک ارتش» که تازه تاسیس شده بود و در آن تاریخ«ستاد کل ارتش» نامیده می‌شد، پیوستند. بدین ترتیب دانشکده افسری نیز از این تاریخ،‌ «دانشکده نیروی زمینی» نامیده شد.

ب-برنامه آموزشی دانشکده افسری

طول دوره دانشکده افسری تا سال 1328، دو سال بود و دانش‌آموختگان این دانشکده با درجه ستوان دومی وارد ارتش می‌شدند. از این سال، به علت رشد علم و پیشرفت تکنولوژی تجهیزات و سلاح‌های این دوره، به سه سال افزایش یافت و ارزش تحصیلی فارغ التحصیلان از طرف وزارت فرهنگ وقت، لیسانس نظامی ارزیابی شد. از سال 1350 با تغییراتی که در نظام درسی دانشکده داده شد و افزودن واحدهای درسی رشته دانشگاهی علوم(ریاضی-فیزیک) ارزش تحصیلی دانش‌آموختگان«لیسانس علوم» شناخته شد.

دانشکده افسری در انقلاب و جنگ

الف-امام و ارتش

با پیروزی انقلاب اسلامی در 22 بهمن 1357 دشمنان اسلام و ایران، خط جدیدی از توطئه را پیش گرفتند که تضعیف ارتش و زمزمه‌های منافقانه انحلال آن، از اولین گام‌های این حرکت شیطانی بود. انحلال ارتش می‌توانست ضربه محکمی بر پیکر انقلاب باشد، اما با زیرکی،‌ شناخت و دور اندیشی امام(ره) که انقلاب در ارتش و مردمی بودن بدنه ارتش را باور داشتند و به شدت از کیان ارتش حمایت کردند، چنین توطئه‌ای نقش بر آب شد و با اعلام روز 29 فروردین(1358) از سوی ایشان به عنوان روز ارتش،‌تداوم حیات ارتش تضمین گردید. امام عزیز در پیام خویش به مناسبت این روز،‌ ملت ایران را به حفظ احترام و شان ارتش اسلامی و به تعبیر ایشان«ارتش امام زمان(عج)» توصیه نمودند.

ب-دانشکده افسری در انقلاب

دانشجویان دانشکده افسری، در آغازین روزهای انقلاب با تعطیل کردند کلاسهای درس و پیوستن به صفوف تظاهرکنندگان و شعار نویسی و اعلام انزجار از حکومت طاغوت، سهم خویش را در به ثمر رساندن انقلاب اسلامی ادا کردند و با تقدیم شهیدانی چند،‌صدق کلام خویش را به اثبات رساندند.شهیدانی چون حسام‌الدین شیر دل و ستوان دوم ملا جعفر و دانشجویان شهیدپور رشیدی، کاظم‌آبادی، کریم اقدام و زارعی که در صحن دانشکده به شهادت رسیدند و شهید ستوان یکم پزشک صفوی که در تظاهرات خیابانی به شهادت رسیدند.

پ-دانشکده افسری و جنگ

با آغاز تجاوز عراق به خاک میهن اسلامی در 31 شهریور 59 و صدور پیام تاریخی امام خطاب به قوای مسلح و ملت غیور ایران، دانشجویان دانشکده افسری نیز همانند سایر گروها، بلکه پیشاپیش مدافعان، به سوی جبهه‌های نبرد حق علیه باطل شتافتند. دانشجویان،‌ شبانه از طریق جادّه اهواز-خرمشهر به تنها یگان نظامی مدافع شهر(گردان دژ لشگر 92 زرهی اهواز) پیوستند و زیر آتش شدید توپخانه دشمن،‌ توانستند با کمک عناصر ژاندارمری خرمشهر به دفاع از خرمشهر بپردازند و با تنها سلاح‌هایی که در اختیار داشتند (آر پی جی-7 و ژ3) تعدادی از تانک‌های دشمن را منهدم نموده و نفراتی از دشمن را به اسارت بگیرند... دفاع 35 روزه دانشجویان در این خط پدافندی، از حماسه‌های به یادماندنی تاریخ دفاع مقدّس است.دانشکده افسری در طول هشت سال دفاع مقدس و به منظور حفظ دستاوردهای انقلاب اسلامی و خون شهیدان و با حضوری مستمر و کار آمد، شهدای گرانقدری را تقدیم اسلام عزیز نمود.

ت-تغییرات در نظام آموزشی دانشکده

با پیروزی انقلاب اسلامی، مسئله اصلاح متون ونظام آموزشی دانشکده، مدّ نظر مسئولان نظام اسلامی و بخصوص فرمانده وقت دانشکده، «شهید سرتیپ نامجو» قرار گرفت. برای تحقق این منظور، در بدو امر، تعدادی از دروس زائد حذف شده، دروس ضروری جدید جایگزین آنها گردید و در حرکت بعد، با اصلاحاتی در مجموعه دروس دانشکده آموزش‌های علمی سال سوم در جهت تخصص‌های رسته‌ای دانشجویان هدایت گردید.

پیشرفت روز افزون دانش بشری و کاربرد وسیع بالاترین و پیچیده‌ترین تکنولوژی‌ها در ارتش‌های جهان و مسائل روز مدیریت و فرماندهی،‌‌ ایجاب می‌نمود که تنها به یک مجموعه درسی(لیسانس علوم) در دانشکده افسری اکتفا نشود. لذا در اولین حرکت، طی هماهنگی‌هایی که با وزارت فرهنگ و آموزش عالی و شورای انقلاب فرهنگی انجام شد، اولاً زمینه لازم برای ادامه تحصیل دانش‌آموختگان در سایر مراکز آموزش عالی کشور فراهم شد. ثالثاً سه گروه علمی(با سه مجموعه درسی) فیزیک، ریاضی و مدیریت، در دانشکده افسری تشکیل گردید که جایگزین تنها مجموعه درسی گذشته( لیسانس علوم) شد.

تاسیس دانشگاه افسری

الف-دانشگاه به جای دانشکده

ایجاد رشته‌های تحصیلی جدید در زمینه‌های مهندسی، علوم پایه و علوم انسانی، تجدید نظر در ساختار دانشکده افسری را ایجاب می‌کرد. بر این اساس و با بذل توجهی که مقام معظم رهبری فرمودند، سازمان جدیدی با بافت مناسب فعالیت‌های گسترده‌تر آموزشی و پرورشی طراحی شد و به تصویب رسید که با عنوان«دانشگاه افسری» جایگزین دانشکده افسری گردید.در سازمان پیشنهادی جدید، هفت دانشکده در نظر گرفته شده است که از این تعداد، چهار دانشکده مدیریت، علوم، فنی-مهندسی و زبان‌های خارجی با گروه‌های علمی مربوطه تاسیس شده و از آغاز سال تحصیلی 71-72 فعالیتهای آموزشی خود را آغاز کرده‌اند.

ب-توسعه امکانات علمی-پژوهشی:

ایجاد آزمایشگاه‌های مدرن و فراهم آوردن امکانات و تجهیزات آزمایشگاهی و کمک آموزشی، از جمله اولین ضرورت‌هایی بود که با تاسیس دانشگاه افسری، مورد توجه قرار گرفت و به سرعت نسبت تامین آنها اقدام گردید.بدین ترتیب، جمعاً چهارده آزمایشگاه و کارگاه مربوط به رشته‌های الکترونیک(1) الکترونیک(2)، الکترونیک(3)، مدارهای منطقی، تکنیک پالس،‌ اجزای کامپیوتر، میکروپروسسور، کنترل سیستمهای خطی، الکترونیک صنعتی، ماشین(1)، مدارهای مخابراتی و سیستم تلویزیون و نیز کارگاه برق، احداث شده، بر آزمایشگاه‌های قبلی افزوده شدند؛ آزمایشگاه‌های قبلی عبارت بودند از: فیزیک مکانیک، ترمودینامیک، الکترونیک، شیمی،‌ فیزیک هسته‌ای و فیزیک حرارت.

دانشگاه افسری همچنین با ایجاد شبکه‌ کامپیوتری و با استفاده از کارگاه‌های کامپیوتری شخصی pc راه اندازی لابراتوار پیشرفته صوتی-تصویری زبان، تلاش دیگری را در جهت برگزاری منظم دوره‌های آموزشی زبان و کامپیوتر سازماندهی کرده است. ایجاد کتابخانه تخصصی برای دسترسی اعضای هیئت علمی به جدیدترین منابع، خریداری بورس تحصیلی در رشته‌های مورد نیاز در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری از دانشگاه‌های کشور معرفی استادان سازمانی واجد شرایط و فارغ‌التحصیلان ممتاز دانشگاه افسری برای شرکت در کنکورهای سراسری و زمینه‌سازی ارتقای علمی آنها، معرفی استادان برای شرکت در سمینارهای علمی، چاپ فصلنامه و فصلنامه مدیریت نظامی با درجه(علمی-ترویجی) و فعال ساختن معاونت تحقیق و پژوهش دانشگاه، کوشش‌های دیگری است که در راستای همگام کردن تحقیق با آموزش در این دانشگاه برداشته شده است.

فرماندهی معظم کل قوا در جمع فرماندهان نیروی زمینی فرمودند:«دانشکده افسری را حقیقتاً به چشم یک کشتزار بسیار پر اهمیت و حیاتی برای ارتش در نظر بیاورید. اینها هستند که خواهند توانست آرزوهای شما را در باب ارتش در آینده تحقق بخشند».

بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران نیز فرموده‌اند:«یکی از برکات این جنگ تحمیلی برای ملت ما همین معناست که ... دانشجویان افسری ما در دانشکده، عملاً در جبهه‌ها حاضر می‌شوند و تعلیمات علمی می‌بینند و در علوم عملی، این میزان است،‌ نه خواندن. امروز شما نور چشم همه ما هستید و ما به وجود امثال شما باید افتخار کنیم و شما برای اسلام، یک ارتش قوی و مستقل باشید».

شرایط و نحوه پذیرش دانشجو در دانشگاه افسری

دانشگاه افسری امام علی(ع) جهت تکمیل کادر فرماندهی و برآوردن نیازمندی علمی خود هرساله از طریق کنکور اختصاصی در رشته‌های مختلف دانشجو می‌پذیرد.

الف-شرایط عمومی داوطلبان

شرایط عمومی داوطلبان ورود به دانشگاه افسری امام علی(ع) به شرح زیر است:

1- متدین بودن به دین اسلام؛

2- داشتن تابعیت جمهوری اسلامی ایران؛

3- داشتن گواهینامه پایان دوره متوسطه در رشته‌های ریاضی، فیزیک،‌علوم تجربی علوم انسانی؛

4- ایمان به انقلاب و نظام جمهوری اسلامی ایران؛

5- عدم محکومیت ناشی از اقدام علیه انقلاب و نظام؛

6- عدم محکومیت به محرومیت از خدمات دولتی؛

7- نداشتن سابقه عضویت یا وابستگی به احزاب و گروه‌های سیاسی غیر قانونی و یا الحادی؛

8- عدم معروفیت به فساد اخلاقی و عدم اعتیاد به مواد مخدر؛

9- نداشتن سوء پیشینه برابر اعلام مراکز ذی صلاح؛

10- احراز قبولی در آزمون ورودی و داشتن سلامت جسمانی، برابر گواهی مرکز معاینات اداره بهداری نیروی زمینی ارتش؛

11- سپردن تعهد خدمت و تعهد به رعایت مقررات دانشگاه افسری و نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران؛

12- تحصیل در دانشگاه افسری امام علی(ع) به صورت شبانه روزی بوده و کلیه هزینه‌های لباس و زیست به عهده دانشگاه می‌باشد.

ب-مزایای تحصیل در دانشگاه افسری امام علی(ع)

مقاطع، رشته‌های تحصیلی و ضوابط آموزشی دانشگاه افسری تابع مقررات نیروهای مسلح و آموزش عالی است و مقاطع تحصیلی آن نیز کاردانی و کارشناسی در رشته‌های مدیریت دفاعی، مهندسی سیستم، هوانوردی، مهندسی نگهداری و مربی عقیدتی می‌باشد.

1- فارغ‌التحصیلان مقطع کاردانی به درجه ستوان دومی نایل می‌گردند و ترفیعات بعدی آنان برابر قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران خواهد بود.

2- دانشجویانی که به تحصیلات خود در مقطع کارشناسی ادامه دهند، پس از فراغت از تحصیل، به درجه ستوان دومی نایل می‌گردند و ترفیعات بعدی آنان، برابر قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران خواهد بود.

3- دانشگاه افسری شبانه‌روزی بوده و مسکن دانشجویان و هزینه‌های بهداشت، درمان، خوراک و پوشاک آنها به وسیله دانشگاه تامین خواهد شد.

4- به دانشجویان در دوران تحصیلی، مبلغی به عنوان کمک هزینه تحصیلی پرداخت خواهد شد که این مبلغ در پایان مقطع اول به معادل حقوق ثابت ستوان سومی(برابر نظام هماهنگ پرداخت حقوق کارکنان دولت) خواهد رسید و پس از آنان نیز تا پایان دوره آموزشی دانشگاه ادامه خواهد یافت.

به مستخدمین ارتش جمهوری اسلامی ایران، با تکمیل فرم ویژه و مطابق با ضوابط، در طول خدمت در ارتش و قبل از خروج از آن، یک باب مسکن مناسب و متعارف واگذار خواهدشد.

اهداف آموزشی و پرورشی

اهداف آموزشی پرورشی دانشگاه بر سه بعد استوار است:

بعد عقیدتی، بعد علمی و بعد نظامی

اهداف عقیدتی

بالا بردن بینش دینی

تقویت مبانی اعتقادی و عملی

اهداف علمی

فراهم ساختن زمینه‌های علمی لازم جهت فراگیری آموزش‌های تخصصی

ایجاد زمینه‌های ذهنی و فکری توسعه،‌قدرت تجزیه و تحلیل و تصمیم‌گیری دانشجویان

ایجاد زمینه‌های علمی لازم جهت تحصیل دانش‌آموختگان در مراکز آموزش عالی کشور در رابطه با نیازهای تخصصی ارتش جمهوری اسلامی ایران.

اهداف نظامی

فراهم ساختن زمینه لازم جهت بالا بردن شخصیت دانشجویان و باور کردن منش افسری در ساختار فکری و جسمی آنان؛
تامین و توسعه دانش عمومی و نظامی دانشجویان؛

پرورش جسم وتحکیم مبانی انظباط، ایجاد روحیه سلحشوری و تقویت نیروی مقاومت دانشجویان در برابر شدائد.

ماموریت دانشگاه افسری امام علی(ع)

آموزش و پرورش افسران مومن،‌لایق، شجاع، کارآمد و مبتکر جهت تصدی مشاغل مختلف نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران و همچنین سایر نیروها وسازمان‌ها در زمینه رسته‌های مشترک

 

دانشگاه هوایی شهید ستاری

دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری یا به اختصار «دانشگاه هوایی» به عنوان آموزش دهنده و تربیت کننده افسران نیروی هوایی شناخته میشود و دانشجویان داوطلب را در رشته‌های زیر آموزش می دهد:

دانشکده پرواز: «خلبانی»، «مراقبت پرواز»، «نگهداری» و...

دانشکده کنترل: «پدافند»، «فاشا»(فرماندهی اطلاعات - شناسایی)، و...

دانشکده برق: «مهندسی برق» و «جنگال» (جنگ الکترونیک)

دانشکده کامپبوتر: «مهندسی رایانه - نرم افزار»،

دانشکده مدیریت: «مدیریت»

دانشکده تحصیلات تکمیلی: «رمزخوانی» و «امنیت پرواز»

از آنجا که دانش آموختگان این دانشگاه، افسران نیروی هوایی ایران خواهند بود، در زمان دانشجویی، علاوه بر آموزش های علمی، دوره‌های دشوار آموزش نظامی را نیز طی می‌کنند.

 دانشجویان این دانشگاه بورسیه نیروی هوایی هستند و بعد از فارغ التحصیلی با درجه ستوان دومی باید در یکی از یگان های نیروی هوایی بر اساس تخصص و رشته خود خدمت کنند . ورود به این دانشگاه تا 3 سال قبل از طریق کنکور بود ولی اکنون با برگذاری آزمون توسط خود این دانشگاه صورت میگیرد . لباس رسمی افسران نیروی هوایی بصورت پیراهن آبی روشن و شلوار و کت سرمه ای است . شکل لباس رزم خلبان و رنگ ان البته متفاوت است , لباس خلبانان به رنگ نوعیسبز تیره است.

«دانشگاه هوایی شهید ستاری» در منطقه مهرآباد جنوبی، خ دانشگاه هوایی واقع است.

تاریخچه دانشگاه هوایی شهید ستاری

نیاز به وجود یک مجتمع آموزش عالی هوایی ابتدا در سالهای 53-1352 احساس گردید و به دنبال آن نمایندگانی از نیروی هوایی برای بازدید تأسیسات آموزشی انگلستان و آمریکا به آن کشورها اعزام شدند و از پایگاههای گرانفیلد انگلستان، دانشگاه رابرت، پایگاه هوایی راندلف، پایگاه هوایی دنیا، باشگاه پروازی هوندا، پایگاه ویس آمریکا و ... بازدید به عمل آوردند. نتایج این بازدیدها منجر به توافق‌هایی برای ایجاد مجتمع آموزشی عالی هوایی شد و مقرر گردید که چنین مجتمعی در زمینی به وسعت 200 میلیون متر مربع در کنار جاده اصفهان- نائین تأسیس شود. در طرح پیشنهادی قرار بر‌این بود که دو مرحله آن تا سال 1980 میلادی به اتمام برسد.

این مجتمع آموزش عالی هوایی شامل چندین دانشکده و آموزشگاه جهت تربیت خلبان، افسران کنترل شکاری، ناوبر، متخصص فنی و همچنین تسهیلات پروازی (3 باند پرواز، آشیانه‌های مربوط به تأسیسات و اماکن، زیست شبانه روزی و ...)پیش بینی شده بود که به دلایل مختلف به مرحله اجرا در نیامد. از سوی دیگر با توجه به ویژگی مأموریتی که نیروی هوایی بر اساس قانون اساسی بر عهده دارد الزاماً از تجهیزات پیچیده استراتژیک و متنوعی برخوردار بوده است که در گذشته نگهداری اینگونه تجهیزات و عملیاتی نگهداشتن آنها تحت نظارت مستشاران خارجی انجام می‌شد و برای تربیت و تأمین نیروی انسانی مورد نیاز دو گونه فعالیت آموزشی به شرح زیر انجام می‌شد:

1- آموزش در خارج از کشور

 2- آموزش در داخل کشور

با توجه به اینکه سیستم آموزشی کشورهای فروشنده تجهیزات به گونه‌ای طراحی شده بود که علاوه بر تحمیل بار فراوان مالی به کشور، به علت وجود اختلاف فاحش در زبان، آداب و رسوم به ویژه ضعف در دانش پایه، کارکنان دانش آموخته هیچگاه متخصصینی هماهنگ و یک فکر بار نمی‌آمدند. با توجه به اینکه اعزام محصلین در سنین بحرانی و برای مدتهای نسبتاً طولانی به خارج از کشور باعث گرایش ناخواسته آنان به فرهنگ بیگانه می‌گردید. پس از مراجعت عوارض سوء آن گریبانگیر نیروی هوایی گشته و از طرف دیگر با توجه به سیستم آموزشی اعمال شده، دانش آموختگان در رشته‌های عملیاتی فقط در حد اپراتوری و در رشته‌های نگهداری در حد تکنیسین انجام وظیفه می‌کردند. به منظور رفع مشکلات مورد اشاره، ایجاد یک نهاد آموزشی عالی قبل از پیروزی انقلاب اسلامی توسط برخی از کارکنان دلسوز و علاقمند به آموزش مطرح گردید ولی به علت اینکه رده‌های بالای تصمیم گیری، از خود اختیار نداشتند، هیچگاه به طور جدی به این موضوع نگرش مثبتی حاصل نشد و آرزوی ایجاد محیطی فرهنگی، علمی و آموزشی در سطح عالی در دل علاقمندان به تأسیس آن باقی ماند و عملی نگردید.

پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی و حاکمیت نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران، نیروی هوایی در پیروی از اصول آرمانی استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی ضروری دانست در نظام آموزشی این نیرو تغییرات عمده و اساسی ایجاد نماید. به همین منظور با ایجاد دو ارگان تحت عناوین مرکز مطالعات و تحقیقات و برنامه ریزی آموزشی (تبا) اقدام به بررسی ساختار سازمانی، نظام طبقه بندی مشاغل و نظام آموزشی نمود. مطالعات کارشناسی صورت پذیرفت که در این راستا کارکنان مجرب نیرو و همچنین اساتید دانشگاهی نقش عمده داشتند، طرح ایجاد دانشگاه هوایی به منظور تأمین نیروی انسانی در تخصصهای کارشناسی خلبانی، عملیاتی و فنی در رابطه با تجهیزات متنوع (انواع هواپیماها، موشکها، سامانه‌های تسلیحاتی، فرودگاهی و پروازی، راداری، پدافند هوایی، مخابراتی و رایانه‌ای) تهیه و از تصویب فرماندهی معظم کل قوا و شورای عالی انقلاب فرهنگی گذشت. پس از تصویب آن، با همت و پایمردی تعدادی از مسئولین علاقمند به آموزش ظرف کوتاهترین مدت با تشکیل گروههای کاری مختلف(طراحی و اجرایی) و با هماهنگی و همکاری صادقانه و دلسوزی امیر فرماندهی وقت نیرو، سرلشکر شهید منصور ستاری و مساعدت مسئولین محترم وزارت فرهنگ و آموزش عالی، دانشگاه هوایی با ایجاد رشته‌های کارشناسی مورد نیاز و گزینش دانشجو از طریق آزمون سراسری در سال تحصیلی 68-67 آغاز به کار نمود و در تاریخ 15/8/67 بطور رسمی توسط مقام معظم رهبری(ریاست جمهوری وقت) افتتاح گردید.

از لحاظ موقعیت جغرافیایی، دانشگاه هوایی شهید ستاری در غرب تهران و در ضلع جنوبی فرودگاه مهرآباد با فضایی به مساحت 215625 مترمربع واقع گردیده است. این دانشگاه با دارا بودن 603/84 مترمربع فضای سبز از امکانات ساختمانی وسیعی برخوردار است که بخشی از این امکانات شامل 128 واحد مسکونی برای اسکان کادر هیئت علمی و پرسنل آموزشی و همچنین خوابگاه انفرادی و نیز خوابگاه‌های گروهی برای دانشجویان سال‌های مختلف اختصاص یافته است.

مأموریت دانشگاه با توجه به نیازمندیهای نهاجا به شرح زیر تعریف شده است:

1- تربیت نیروی انسانی مورد نیاز نهاجا بر اساس آیین نامه طبقه بندی مشاغل و نیز تربیت متخصص برای سایر ارگان‌هایی که با علوم و فنون هوایی در ارتباط می‌باشند.

2- انجام امور پژوهشی بر اساس پروژه‌های تعریف شده که توسط یگان‌های ذیربط در نهاجا تعیین و به دانشگاه محول می‌گردد.

3- ارائه آموزش‌های تکمیلی کوتاه مدت علمی، تخصصی، نظامی، فرماندهی و مدیریتی بر اساس نیاز نهاجا

4- برنامه ریزی علمی- تحقیقاتی به موازات طرح‌های نهاجا در رابطه با بازسازی، نیروی انسانی و تجهیزات

اهداف تأسیس دانشگاه به شرح زیر می‌باشد:

1- تأمین نیروی انسانی متعهد و متخصص نهاجا در سطوح کارشناسی و کارشناسی ارشد به نحوی که فارغ التحصیلان دانشگاه قادر باشند مسئولیت‌های مربوط به امور نگهداری، بازسازی و کار با سیستم‌های موجود را به عهده گرفته و نسبت به طراحی و ساخت سامانه‌‌های مورد نیاز نیز اقدام نمایند.

2- پرورش افسرانی که علاوه بر تعمیر و نگهداری سیستم‌های پیشرفته موجود در نیروی هوایی، امر خطیر هدایت پرسنل را نیز بر عهده گرفته و در مشاغل مدیریتی در سطوح مختلف نهاجا و ارتش جمهوری اسلامی ایران انجام وظیفه نموده و ارائة طریق نمایند.

3- فراهم کردن بستر مناسب جهت گسترش فعالیت‌های علمی، فنی و پژوهشی در نهاجا.

4- گسترش آموزش عالی در ارتش و تقویت بنیه علمی کارکنان نهاجا

این دانشگاه در حال حاضر با سیزده رشته مهندسی و کارشناسی و دو رشته کارشناسی ارشد مصوب وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به شرح زیرین فعالیت می‌نماید که فارغ‌التحصیلان خود را جهت تأمین نیروی انسانی کارشناس به پایگاههای عملیاتی و یگانهای مختلف نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران گسیل می‌دارد.

1- کارشناسی فنی هوانوردی(خلبانی)

2- کارشناسی فنی هوانوردی(ناوبری هوایی)

3- کارشناسی فنی هوانوردی(مراقبت پرواز)

4- کارشناسی مهندسی هوافضا

5- کارشناسی مهندسی نگهداری هواپیما

6- کارشناسی مهندسی برق (الکترونیک)

7- مهندسی برق(مخابرات)

8- مهندسی رایانه (نرم افزار)

9- مهندسی تکنولوژی، فرماندهی و کنترل هوایی(کنترل شکاری)

10- کارشناسی مدیریت دولتی

11- مهندسی تکنولوژی، فرماندهی و کنترل هوایی(عملیات موشک)

12- کارشناسی مدیریت بازرگانی

13- مهندسی تکنولوژی، فرماندهی و کنترل هوایی(اطلاعات عملیات)

14- کارشناس ارشد رمز

15- کارشناس ارشد مهندسی هوافضا(بررسی سوانح هوایی و صلاحیت‌های پروازی)

دانشجویان دانشگاه هوایی شهید ستاری از نظر مقررات استخدامی و قوانین آموزشی تابع قوانین ارتش جمهوری اسلامی ایران می‌باشند، این دانشگاه دانشجویان رشته‌های مهندسی را بر اساس آزمون اختصاصی آجا از قبول شدگان گروه آزمایشی ریاضی- فیزیک و دانشجویان کارشناسی هوانوردی(خلبانی) را از قبول شدگان گروه های آزمایشی ریاضی- فیزیک و علوم تجربی و دانشجویان رشته کارشناسی مدیریت را از قبول شدگان کلیه گروه‌های آزمایشی جذب می‌کند.

دانشکده پرواز

اصولاً وقتی اسم نیروی هوایی و مشخصاً دانشگاه هوایی عنوان می‌شود اولین موضوعی که به ذهن تداعی می شود "پرواز" است از این رو بطور مختصر به معرفی دانشکده پرواز می‌پردازیم.دانشکده پرواز از سال 1369 به دانشگاه هوایی منتقل گردید و در چارچوب دانشکده‌های این دانشگاه قرار گرفت. پیش از آن در پادگان قلعه مرغی فعالیت می‌نمود. ساختمان این دانشکده روبروی دانشکده‌ مدیریت قرار دارد و درب آن رو به غرب است. دارای دوطبقه می‌باشد که طبقه اول کلاس‌های آموزشی، کتابخانه علمی تخصصی دانشکده در آن قرار دارد. و طبقه دوم دارای قسمت‌هایی مانند: معاونت آموزشی، نجات خدمه، چتر پاراسل، رییس مرکز و ... می‌باشد.

دانشکده پرواز در اصل متشکل از سه گروه " خلبانی" ، "ناوبری" و " مراقبت پرواز" می‌باشد. دانشجویان ورودی در هر سال پس از دوره BMT و شروع ترم تحصیلی با گذراندن واحدهای درسی در سایر دانشکده‌های این دانشگاه و همچنین دروس تخصصی در دانشکدة پرواز برای اعزام به گردان پرواز مقدماتی 33- F Hl  آماده می‌گردند. مراحل اعزام به گردان پرواز به شرح ذیل می باشد:

1- گذراندن اکثر دروس علوم پایه

2- گذراندن دوره FTD (دوره زمینی) و گرفتن نمره قبولی در تمام دروس این دوره.

3- اعزام به گردان پرواز مقدماتی مستقر در کوشک نصرت (پایگاه قیام)

4- پس از اتمام پرواز و فارغ‌التحصیلی از این گردان و بازگشت به دانشگاه اقدام به گذراندن واحدهای باقیمانده می‌کند.

دانشجویان خلبانی در طول آموزش در دانشگاه می‌بایست طبق اعلام آموزش دانشکده پرواز، برای گذراندن دوره‌های چتر پاراسل، اتاق ارتفاع و آموزش شنا اقدام نمایند.

پس از اتمام کلیه مراحل به پایگاه اصفهان اعزام می‌شوند تا پرواز آموزشی گردان 7- PC  را شروع کنند. پس از اتمام پرواز 7- PC به دانشگاه برگشته تا نسبت به تسویه حساب جهت اعزام به پایگاه‌های مورد نظر که در طرح تقسیم مشخص می‌شود اعزام گردند.دانشجویانی که در اصفهان نتوانند پروازهای خود را با موفقیت انجام دهند می‌توانند طبق دستورالعمل آموزش دانشگاه در یکی از رشته های مهندسی ادامه تحصیل داده و یا انصراف دهند.

دانشکده مهندسی تکنولوژی، فرماندهی و کنترل هوایی

دفاع از مرزهای هوایی کشور به عنوان یکی از وظایف اصلی نهاجا به عهده‌ی افرادی است که به حق ((مرزبانان آسمان ایران)) نامیده می‌شوند. مردانی که در امر مهم دفاع از منابع انسانی، اقتصادی، نظامی و سایر منابع حیاتی کشور در برابر حملات هوایی دشمن می‌پردازند. آنان با انجام وظیفه در رشته‌های کنترل شکاری، عملیات موشک و اطلاعات عملیات، نزدیک شدن خفاشان دشمن به قلمرو فضایی کشور را با هوشیاری و تیز بینی، مشاهده و به محض تجاوز به حریم آسمان ایران به شکار و نابودی آنها می‌پردازند.

از آنجا که اهداف دانشگاه هوایی تربیت کارکنان متعهد و متخصص در تمام ابعاد برای نیروی هوایی می‌باشد، طبق نیازهای پدافند هوایی کشور، دانشکده مهندسی تکنولوژی، فرماندهی و کنترل هوایی نیز در دانشگاه تأسیس گردید و دانشکده مهندسی کنترل هوایی با سه گرایش مهندسی اطلاعات عملیات، مهندسی کنترل شکاری و مهندسی عملیات موشک شروع به فعالیت نمود. رشته‌های تحصیلی این دانشکده در سطح کشور منحصر‌به‌فرد بوده و خاص نهاجا می‌باشد و فارغ‌التحصیلان این دانشکده طبق نیاز نهاجا در اقصی نقاط میهن جمهوری اسلامی ایران خدمت می‌نمایند.

وظیفه اصلی فارغ التحصیلان رشتة کنترل شکاری، کنترل هواپیماهای شکاری خودی به منظور تأمین پوشش هوایی کشور، کشف، شناسایی و رهگیری اشیاء پرنده ناشناس و وادار نمودن آنها به فرود اجباری یا صدور دستور انهدام آنها، هدایت عملیات تجسس و نجات، فراهم نمودن تسهیلات سوختگیری در هوا با استفاده از سیستم‌های راداری، ارتباطی و رایانه‌ای می‌باشد.
وظیفه‌ی کارکنان عملیات موشک، گسترش و استقرار آتشبارهای ضد هوایی و بهره‌برداری از آنها از طریق کشف، شناسایی، درگیری و انهدام هدف‌های هوایی با استفاده از موشک و توپ مجهز به رادار و ردیاب می‌‌باشد.
وظیفه پرسنل اطلاعات عملیات، جمع آوری اطلاعات برون مرزی در سه شاخه تصویری، ارتباطی و الکترونیکی جهت استفاده عملیاتی می‌ باشد.

دانشکده هوا فضا

دانشکده هوا فضا واقع در ضلع جنوبی دانشگاه هوایی ، یکی از فعالترین و موفقترین دانشکده به لحاظ وجود تعداد اساتید مجرب می‌باشد. این دانشکده همچنین به لحاظ وسعت و تعداد ساختمان‌های زیر مجموعه خود نیز گسترده‌ترین دانشکده در سطح دانشگاه هوایی بوده بطوریکه ساختمان مرکزی و سایر آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های آن در سطح دانشگاه گسترده شده است.
ساختمان مرکزی دانشکده هوافضا ساختمانی بزرگ و چهارطبقه( طبقه چهارم متعلق به گروه معارف) می‌باشد. و در طبقه هم‌کف آن آزمایشگاه‌های ‌مختلفی قرار دارد.

طبقه دوم به عنوان ستاد دانشکده بوده و در این طبقه دوایر مختلف دانشکده مستقر هستند. در طبقه سوم کلاس‌ها تشکیل می‌گردد و از جمله مراکز پرکاری که دانشجویان همواره با آنها سرو کار دارند مانند: کتابخانه دانشکده و معاونت امور دانشجویی در آنجا مستقر می‌‌باشد.

فعالیت‌های دانشکده:

1- معاونت دانشجویی که بعنوان رابطی بین دانشجویان و مسئولین دانشکده‌ بوده و نسبت به اطلاع رسانی مطالب و مسایل، علمی، آموزشی و ... به دانشجویان از طریق بردهای نصب شده در دانشکده اقدام می‌کنند.

2- باشگاه پهباد (پرنده‌های هدایت پذیر از دور) فعالیت این باشگاه در زمینه‌های مدل هواپیما و کنترل از راه دور بوده و محل باشگاه در مجاورت سالن بسکتبال قرار دارد.

3- سایت رایانه که دانشجویان جهت آشنایی با نرم افزارهای مختلف می‌توانند همه روزه به آنجا مراجعه و از سیستم‌های رایانه‌ای موجود استفاده نمایند.

4- تحقیق و پژوهش: دانشجویانی که برای انجام کارهای مختلف تحقیقاتی و پژوهشی مشتاق هستند می‌توانند به دایره پژوهشی دانشکده مراجعه نموده و معرفی نامه‌های لازم را به ارگان‌های مختلف برای انجام تحقیقات، اخذ نمایند.

5- کتابخانه دانشکده: کتابخانه دانشکده هوا فضا با در اختیار داشتن کتاب‌های مورد نیاز در طول ترم دانشجویان به آنها سرویس دهی می‌نماید.و دانشجویان جهت عضویت در کتابخانه می‌تواند به محل کتابخانه در طبقه سوم مراجعه نمایند.

دانشکده برق

همزمان با تأسیس دانشگاه هوایی در سال 1367 ، دانشکده مهندسی برق نیز شروع به کار نمود و هر ساله بنا به نیاز نیروی هوایی در ظرفیت‌های مختلف در دو گرایش الکترونیک و مخابرات دانشجو می‌پذیرد. این پذیرفته شدگان همزمان با شروع سال دوم تحصیل به دو گرایش فوق تقسیم می‌گردند.

هدف از برقراری گرایش الکترونیکی، تربیت افسران کارشناس در زمینه شناخت، بهره‌برداری، نگهداری و تجزیه و تحلیل سیستم‌ها و دستگاه‌های الکترونیک می‌باشد. هدف از برقراری گرایش مخابرات تربیت افسران کارشناس در زمینة شناخت، عملکرد، نگهداری، طراحی و تجزیه و تحلیل سیستم‌ها و مدارات مخابراتی است.

دانشکده برق در میان سایر دانشکده‌ها از ویژگی خاصی برخوردار است و آن بهره‌مندی از ساختمان چهار طبقه در ضلع شمال غربی دانشگاه می‌باشد گستردگی فضای آموزشی دانشکدة برق مکان مناسبی را جهت انجام فعالیت‌های مختلف علمی و پژوهشی را فراهم آورده است چنانکه متمرکزترین بخش آزمایشگاهی دانشگاه با 12 آزمایشگاه فعال در این دانشکده واقع شده است.

از دیگر جنبه‌های فعالیت این دانشکده همکاری با سایر دانشگاه‌های شهر تهران به منظور استفاده از تجهیزات آزمایشگاهی و برخی از کلاس‌های تئوری می‌باشد به گونه‌ای که دانشجویان برخی از دانشگاه‌های شهر تهران تعدادی از واحد‌های درسی خود را میهمان دانشکده‌ی مهندسی برق دانشگاه هوایی می‌باشند.

دانشکده‌ رایانه

این دانشکده در سال 1369 تأسیس گردید و تا سال 1371 در قسمتی از دانشکده‌ برق قرار داشت. از این سال به بعد به محل فعلی انتقال یافت. از سال 1377 سمت ریاست دانشکده به فرماندهی تغییر کرد و از آن به بعد این سمت تنها به افراد نظامی واگذار می‌گردد. از آن سال به بعد فارغ‌التحصیلان دانشکدة رایانه که موفق به کسب مدرک کارشناسی ارشد شده بودند کم کم کار تدریس در این دانشکده را نیز بر عهده گرفتند.

عموماً ورودی‌های این دانشکده 15 الی 25 نفر بوده ( از زمانی که این دانشگاه کنکور اختصاصی برگزار می کند در این رشته دانشجو نمی پذیرد) که از این بابت خلوت‌ترین دانشکده به حساب می‌آید. در این دانشکده 6 کلاس آموزشی، یک سایت رایانه، مرکز اطلاع رسانی، کتابخانه و یک آزمایشگاه مدار منطقی وجود دارد.

در سال 1383 با تلاش فرمانده وقت دانشگاه سایت اینترنت با 30 دستگاه رایانه که به وسیله آنتن رادیویی با سرعت Kbps 512 از شرکت ایزایران سرویس می‌گیرد، راه‌اندازی و در اختیار دانشجویان قرار گرفت. ضمن اینکه مرکز ICDL نیز برای آموزش رایانه به کارکنان، زیر نظر این دانشکده فعالیت خود را دنبال می‌کند

دانشکده مدیریت

این دانشکده واقع در طبقه دوم ساختمانی قرار دارد که طبقه اول آن مربوط به دانشکده پرواز می‌باشد. بطور کلی این دانشکده دارای دو گرایش مدیریت دولتی (ویژه دانشجویان رشتة علوم تجربی و علوم انسانی) و گرایش مدیریت بازرگانی (ویژه دانشجویان رشته‌ی ریاضی و فیزیک) می‌باشد. (این دانشکده از زمانیکه دانشگاه از طریق کنکور اختصاصی دانشجو می پذیرد دانشجو نداشته است). این دانشکده از بخش‌هایی چون قسمت آموزش، قسمت اداری، اتاق معاونت آموزشی، دفتر فرماندهی، سایت رایانه‌ای، کتابخانه و 8 کلاس آموزشی مجزا تشکیل شده است. بیشترین ارتباط دانشجویان با کارکنان دانشکده مربوط به قسمت آموزش می‌باشد. وظایف اصلی این قسمت در ارتباط با دانشجویان شامل انتخاب واحد، حذف و اضافه، پیش بینی تعداد فارغ‌التحصیلان سال بعد، راهنمایی دانشجویان در امور مختلف، معرفی دانشجویان برای تحقیق با نهاد و سازمان‌های مختلف، هدایت دانشجویان جهت کارآموزی، تعیین تخصص و محل خدمتی دانشجویان و ... می‌باشد.

قسمتی از دانشکده مربوط به سایت رایانه‌ای آن می‌باشد که دانشجویان در تمام وقت درسی خود می‌توانند از آن استفاده کنند. بیشترین استفاده دانشجویان این رشته مربوط به تایپ تحقیقات خود آنان می باشد.قسمت دیگری از دانشکده مربوط به کتابخانه بوده که اکثر کتابهای مرتبط به مدیریت می‌باشد. برای عضویت در کتابخانه تنها یک قطعه عکس و یک تعهد‌نامه در مورد حفظ کتاب کافی می باشد.

دانشکده علوم پایه

این دانشکده در سال 1367 تأسیس شد و به گفته‌ یکی از اساتید این دانشکده گذرگاهی سخت برای دانشجویان سایر دانشکده‌ها می‌باشد.این دانشکده متشکل از تعدادی کلاس‌ در دو طبقه و تعداد آزمایشگاه در طبقه اول می‌باشد. تعداد 10 نفر هیئت علمی که نیمی نظامی و نیمی غیر نظامی می‌باشند در این دانشکده خدمت می‌کنند. مجهز نمودن دو کلاس به ویدئو پروژکتور و رایانه جهت ارائه دروس به صورت Power Point و سخنرانی‌ها از تازه‌های این دانشکده می‌باشد.

گروه زبانهای خارجی

مرکز زبان انگلیسی دانشگاه هوایی شهید ستاری در سمت جنوب دانشگاه واقع شده است. این بخش در واقع زیر شاخه‌ای از دانشکده علوم پایه بوده که بصورت مجزا درآمده و پذیرای دانشجویان تمام رشته‌ها می‌باشد و بمنظور تقویت هر چه بیشتر دانشجویان و آماده سازی آنان جهت استفاده از منابع نشریات نهاجا این مرکز زبان آموزش دانشجویان را بعهده دارد و با استفاده از سیستم آموزش زبان انگلیسی موجود در نهاجا ارائه سرویس می نماید.یکی دیگر از قسمت‌های این مرکز Language Lab آن است که بصورت مجزا و جنب زمین بسکتبال قرار دارد. در این قسمت برای دانشجویان فیلم‌هایی با زبان اصلی پخش می‌شود تا زبان گفتاری و شنیداری آنان تقویت گردد.

گروه معارف

گروه معارف اسلامی در طبقه چهارم ساختمان دانشکده هوا فضا قرار دارد این گروه یکی از زیر شاخه‌های عقیدتی سیاسی دانشگاه محسوب می‌شود. این گروه علاوه بر آموزش دروس مصوب آجا، برگزاری کلاسهای آموزشی قرآن در مقاطع مختلف، منجمله در ماه مبارک رمضان برای دانشجویان و کارکنان کادر و وظیفه از سایر فعالیت‌هایی است که بر دوش این گروه نهاده شده است.

خلاصه‌ای از بیانات مقام معظم رهبری در بازدید از دانشگاه هوایی شهید ستاری

امروز جلوه دیگری از ایمان، کارایی، حسن اداره و دلسوزی و صمیمیت را در نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران مشاهده کردیم.این در حقیت نمایشگر آن است که نیروی هوایی و ارتش جداً مصمم است پایه‌های استقلال خود را که لازمة اسلامی بودن آن است، استوار و مستحکم کند. بی‌شک باور به توانایی خود و احساس مسئولیت در برابر آیندة ارتش همه دشواری‌ها را بر طرف خواهد ساخت و مشاهده موفقیت‌های پیاپی، خستگی را از تن دست اندرکاران خواهد زدود.به نظرم این طور می‌رسد که برای تجلیل از ارتش جمهوری اسلامی و احترام به روز ارتش یکی از مناسبترین کار‌ها همین است که با شما که ذخیره‌های ارتش هستید گفتگو کنیم.

امروز من به اینجا آمدم که به عنوان یک عمل نمادین به ارتش جمهوری اسلامی به مناسبت روز ارتش احترام بگذارم. علاوه براین از این مرکز حساس که دارای ابعاد مختلفی است تکریم کنم. این ابعاد مختلفی که شما دانشجویان دانشگاه دارید همه‌اش مهم است. یک بعد، بعد جوان دانشجو است. یعنی پژوهندگی و دانش پژوهی در دوران جوانی که بهترین دوران برای فراگیری است، این یک بعد، این در واقع ترسیم کنندة هویت ملی برای هر ملتی است، که جوان خوب در این دوران خاص زندگی‌اش چه نسبتی با دانش دارد؟ برای همین است که بنده و کل دولت و ملت به قشر دانشجو اهمیت می‌دهند.

نسل جوان دانشجو اگر به علم بپردازد، تکمیل کنندة شناسنامه ملت در آینده می‌شود. علت احترام من به شما به همین دلیل است. بعد دیگر نظامی بودن شما است. مجموعه دانش پژوهان برای ملت مفیدند، فایده رساندن انواعی دارد. نفری در رشته تحصیلی خود پیشرفت می‌کند و به مدارج بالا صعود می‌کند و این نفر با دانش خود به ملت خدمتی هم می کند که در نهایت برای کسب پول برای خودش است. ولی یک نظامی تأثیرش برای حفظ امنیت کشور است. در بازدید از کلاسها به دانشجویان حاضر در کلاس‌ها گفتم، یک ملت می‌تواند کار بکند و در اخلاق اسلامی نیز جامعه‌اش را پیشرفته کند اما اگر امنیت نباشد این کارها امکان پذیر نیست.

اگر کشوری با تهاجم دشمن نتواند از خود دفاع بکند یعنی امنیت نداشته باشد استعداد کشور در منابعش به درد نمی‌خورد. امنیت ملی به معنی این نیست که از کوچه و خیابان محافظت کنیم بلکه به معنی این است که کل کشور را محافظت کنیم که بر عهدة نیروهای مسلح هر کشور است.

نیروی هوایی حافظ امنیت فضای کشور است. شما اگر درست بیندیشید و با انگیزه حرکت کنید معنایش این است که ملتی با 70 میلیون و انشاا... تا زمانی که شما وارد سازمان شوید 80 میلیون احساس امنیت در کشور خود را دارند. فرق شما با دانشجوی معمولی در این است. کارتان را خوب انجام دهید، و درسهایتان را خوب فرا گیرید و ایمانتان را قوی کنید، چون ایمان فراتر از علم است. آدم‌ها، در حرکت تاریخ یک ملت عوض می شوند، فردها می‌میرند و افراد دیگر جایگزین می‌شوند، اما هویت یک ملت همیشه باقی است. خود تان را به دانش و دانش پژوهی مجهز کنید که کشور، به آن نیاز دارد و این نیاز بدون درس و ایمان امکان پذیر نیست. قدر نماز را هم بدانید، از نماز غفلت نکنید. هر وقتی که برای نماز می‌ایستید یک فرصت است، دلهای خود را به خدا نزدیک کنید. آن روزی که در ارتش جمهوری اسلامی ایران از این دلهای پر نشاط سرشار باشد، قویتر خواهید بود. انشاا... که همگی موفق باشید.

 

دانشگاه دریایی امام خمینی(ره)

نیروی دریایی نیز همچون سایر نیروها به حمد الله در آبهای خلیج فارس و مرزهای آبی کشور در عرصه دفاع مقدس از کشور اسلامیمان چون نگینی درخشنده است و بر عرشه کشتی افتخار و صلابت خود استوار ایستاده است. امام خمینی(ره)

تاریخچه دانشگاه

دانشگاه دریایی امام خمینی (ره)، در مهر ماه سال یکهزار وسیصد وشصت هجری شمسی، با پذیرش دانشجو از طریق کنکور سراسری و هماهنگ با وزارت فرهنگ و آموزش عالی فعالیت خود را آغاز نمود.تاسیس این دانشگاه، از ثمرات مسلم پیروزی مردم مسلمان ایران، در استقرار نظام جمهوری اسلامی ایران، به رهبری قائد عظیم الشان امام خمینی(ره) می‌باشد.

در حال حاضر، دانشگاه دریایی امام خمینی(ره)، در چهار رشته: ناوبری و فرماندهی کشتی، مهندسی مکانیک، مهندسی الکترونیک و مخابرات دریایی، مدیریت و کمیسر دریایی وتفنگدار دریایی، اقدام به رفع نیازهای آموزش عالی نیروی دریایی و برخی از سازمان‌های دریایی کشور، در سطح کارشناسی می‌نماید. امید است با تأئید پروردگار متعال، توجهات حضرت بقیـه الله الاعظم و رهبری حکیمانه رهبر معظم انقلاب، این دانشگاه بتواند گامهای موثری را در جهت آرمان‌های مقدس جمهوری اسلامی ایران بردارد و پشتوانه‌ای محکم برای خود اتکایی کشور باشد.

اهداف

1- با پرورش پرسنلی متعهد و متخصص در علوم و فنون دریایی، ارتش جمهوری اسلامی ایران و تمامی سازمانهای دریایی کشور را از اعزام دانشجو به خارج که علاوه بر تحمیل هزینه‌های ارزی هنگفت، تسلط فرهنگ بیگانه را در پی خواهد داشت، بی نیاز کند.

2- با پرورش دانشجویان سازمانهای دریایی غیر نظامی در محیط نظامی خود، زمینه ساز تحقق ارتش بیست میلیونی در بالاترین تخصص دریایی باشد.

3- نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران با توجه به یکنواختی آموزش، در سازمانهای دریایی کشور می‌تواند در مواقع اضطراری و بحران، محور انجام مجموعه قدرت دریایی کشور، علیه تهدیدات احتمالی باشد.

4- در مواقع اضطراری، نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران قادر خواهد بود که از فارغ التحصیلان این دانشگاه، در سایر سازمان‌ها، به عنوان نیروی بالقوه وقابل توجه قدرت دریایی برخوردار باشد.

برنامه آموزشی

الف-چگونگی

دانش آموختگان دانشگاه دریایی امام خمینی(ره)، در رشته‌های علمی و تخصصی، از قبیل ناوبری و فرماندهی کشتی، مهندس مکانیک، مهندسی الکترونیک و مخابرات دریایی، مدیریت و کمیسر دریایی و تفنگدار دریایی جهت تامین کارکنان پایور کلیه سازمان‌های دریایی کشور، از جمله سازمان بنادر و کشتیرانی، شرکت ملی نفتکش و غیره در مقاطع کارشناسی تربیت می‌شوند و دراین راستا، آموزش‌های لازم را فرا می‌گیرند.

بدین ترتیب، برنامه‌های آموزشی این دانشگاه، بر مبنای تربیت یک افسر دریایی با ویژگی‌های زیر، پایه‌ریزی شده است.

1- متعهد، با ایمان، شجاع و با قابلیت‌های فیزیکی مناسب.

2- دارای معلومات علمی، مبتنی بر نیازهای دریایی کشور، در سطح کارشناسی.

3- بهره‌مند از کلیه تخصص‌های مورد نیاز نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و بخشی از نیازهای تخصصی سایر

سازمانهای دریایی مملکت به گونه‌ای که بتواند پس از فراغت از تحصیل به عنوان افسر سوم عرشه، در ناوگان تجاری، افسر ناوبر در ناوگان نظامی، افسر سوم مهندسی مکانیک و برق در ناوگان نظامی و تجاری، افسر تدارکات ناوگان نظامی و افسر تفنگدار خدمت نماید.

ب- اطلاعات لازم وامتیازات:

1- ضوابط آموزشی دانشگاه دریایی امام خمینی(ره)تابع مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی و مقررات آموزشی مصوبه وزارت فرهنگ و آموزش عالی و اساسنامه جاری دانشگاه‌های نظامی و ارتش جمهوری اسلامی ایران می‌باشد.

2- دانشجویان، در طول مدت تحصیل، شبانه‌روزی بوده، کلیه هزینه‌های خوراک، پوشاک، کمک آموزشی و زیست آنان توسط نیروی دریایی تامین می‌شود.

3- دانشجویان، پس از اخذ و قبولی 28 واحد علمی و نیز طی دروس نظامی وعقیدتی مصوبه ستاد آجا به سال دومی و 64 واحد به سال سومی و 100 واحد، به سال چهارمی ارتقاء یافته، پس از گذارندن 118 واحد، از مزایای ناوباندومی استفاده می‌نمایند.

4- دانشجویان در مدت تحصیل، از کمک هزینه تحصیلی برخوردار می‌شوند.

5- دانشجویان پس از طی موفقیت آمیز 8 یا 9 نیمسال تحصیلی در دانشگاه دریایی امام خمینی(ره)، به درجه ناوباندمی مفتخر و ضمن برخورداری از حقوق و مزایای درجه مذکور، برابر قوانین ارتش جمهوری اسلامی ایران به خدمت می‌پردازند.

6- به دانش‌آموختگان، دانشنامه کارشناسی در رشته‌های ناوبری و فرماندهی کشتی، مهندسی کشتی در رشته‌های مکانیک،‌ الکترونیک و مخابرات دریایی، مدیرت و کمیسر دریایی و تفنگدار دریایی که مورد تا‍یید وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌باشد اعطاء‌ می‌شود.

7- برای دانش‌آموختگان، در طول مدت خدمت با توجه به شرایط و نیاز نیروی دریایی، امکان استفاده از بورس‌های تحصیلی مقاطع بالاتر از کارشناسی وجود دارد.

معرفی دانشکده‌ها و رشته‌های تحصیلی

این دانشگاه دارای چهار دانشکده تخصصی ناوبری و فرماندهی کشتی، مهندسی الکترونیک و مخابرات دریایی، مهندسی مکانیک، ‌مدیریت و کمیسر دریایی و نیز مرکز آموزش علوم پایه می‌باشد. علاوه بر دانشکده‌های فوق، دانشگاه دریایی امام خمینی(ره)، به موازات فعالیت‌های معاونت آموزش، دارای معاونت پژوهش، دوایر و مراکزی چون مد انتشارات-مد داده پردازی و اطلاع رسانی و ... فعالیت گسترده‌ای دارند.

1- دانشکده ناوبری و فرماندهی کشتی:

دانشکده ناوبری و فرماندهی کشتی، با تاسیس دانشگاه در سال 1360 شروع به فعالیت نموده است. هدف از ارائه این رشته، آماده نمودن دانشجویان رسته فرماندهی(عرشه)، از نظر علمی و تخصصی، جهت خدمت در نیروی دریایی جمهوری اسلامی ایران و سایر سازمانهای دریایی کشور است، به طوری که دانشجویان پس از طی 9 نیمسال تحصیلی بلندمدت و یک نیمسال فشرده به صورت نظری و 3 نیمسال فشرده به صورت نظری و 3 نیمسال فشرده کارورزی، درکل، به مدت چهار سال و شش ماه، فارغ التحصیل و موفق به اخذ دانشنامه کارشناسی ناوبری کشتی می‌گردند. رشته مزبور، به دو شاخه ناوبری نظامی،ناوبری بازرگانی تقسیم می‌گردد که شاخه نظامی، شامل سه گرایش ناوبری، خلبانی و تفنگدار دریایی می‌باشد و شاخه تجاری جهت تامین افسران ناوبر فرمانده کشتی سازمانهای شرکت ملی نفتکش-کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران سازمان بنادر و شیلات برنامه‌ریزی گردیده است.

2- دانشکده مهندسی الکترونیک و مخابرات دریایی:

با تاسیس دانشگاه در سال 1360شروع به فعالیت نموده است. هدف از ارائه این رشته تحصیلی، تربیت افسران مهندسی برق، با گرایش دریایی می‌باشد به طوری که بتوانند نیازهای فنی و تخصصی نیروی دریایی کشور را به نحو مطلوب برآورد سازند.
با توجه به این که جهت اداره امور فنی یگان‌های شناور پروازی وهمچنین اداره یگان‌های تعمیرات ساحلی و کارخانجات نیروی دریایی، نیاز مبرمی به افسران مهندس برق متعهد و متخصص می‌باشد و از طرف دیگر با نگرش به این که کشور جمهوری اسلامی ایران، اهمیت ویژه‌ای برای گسترش صنایع دریایی و همچنین خودکفایی در علوم و صنایع قائل است، وجود چنین رشته‌ای در دانشگاه دریایی امام خمینی(ره)، ضرورت فوق‌العاده دارد.

3- دانشکده مهندسی مکانیک:

دانشکده مهندسی مکانیک، با تاسیس دانشگاه در سال 1360 شروع به فعالیت نموده است. هدف از ارائه این رشته تربیت مهندسانی است که پس از فراغت از تحصیل قادر باشند، به عنوان افسر سوم مهندسی در ناوگان نظامی و تجاری و یا کارخانجات کشتی سازی، انجام وظیفه نمایند.مهندسان کشتی پس از حصول تجربه در واحدهای شناور، توانایی کار درکارخانجات و صنایع دریایی کشور را در بعد تعمیر و نگهداری، تولید و مدیریت کسب می‌نمایند.

دانشجویان این رشته، پس از طی 9 نیمسال تحصیلی، در مدت چهارسال ونیم فارغ‌التحصیل می‌گردند. دانشجویان در پایان نیمسال چهارم، ششم و هشتم جهت گذراندن دوره کارآموزی عملی در دریا، به مدت 8 هفته با ناوگان نظامی یا تجاری به دریا و یا به یکی از مراکز صنعتی نیروی دریایی، اعزام می‌گردند.

4- دانشکده مدیرت:

دانشجویان رشته مدیریت وکمیسر دریایی پس از 9 نیمسال، یعنی چهار سال و شش ماه و گذراندن 136 واحد از دروس عمومی، پایه، اصلی، تخصصی و کارآموزی در یگان‌های شناور و یگان‌های پشتیبانی ساحلی و همچنین آموزش عقیدتی و نظامی، در مقطع کارشناسی فارغ‌التحصیل می‌گردند. هدف از ایجاد دوره کارشناسی، رشته مدیریت و کمیسر دریایی برای خدمت در نیروی دریایی و دیگر سازمان‌ها به ویژه سازمان‌های دریایی کشور می‌باشد.دانش‌آموختگان رشته مدیریت و کمیسر دریایی می‌توانند مسئولیت‌های مختلف مدیریت تدارکات، نیروی انسانی، مالی و ترابری را عهده دار گردند.

5- مرکز علوم پایه:

مرکز علوم پایه این دانشگاه که از گروه‌های آموزشی شیمی، فیزیک، ریاضیات، زبان و علوم پایه چهار دانشکده مستقر در این دانشگاه را ارائه می‌نماید.

 

ویژگیهای ارتش

ارتش و انضباط

نظم و ترتیب در هر کاری ضروری است و ضرورت آن در کارهای گروهی لازم‏تر به نظر می‏رسد؛ چون اگر حتی یکی از اعضای گروه، با دیگران هماهنگ عمل نکند، به اهداف تعیین شده و مورد نظرنخواهند رسید. ارتش نیز که مجموعه‏ای مهم و حساس به شمار می‏رود، نیازمند دقت، ظرافت و سرعت عمل در کارهاست و بی‏نظمی و آشفتگی، گاه خسارت‏های جبران ناپذیری به بار می‏آورد.

ارتش و ایثار

کارهای نظامی همراه با خطر است و کسانی که دراین راه گام برمی‏دارند، باید بدانند که در مسیر آنها خطرها و دشمنان زیادی وجود دارد. بنابراین، کسانی که دراین مسیر گام برمی‏دارند، باید دارای روحیه ایثار و شهادت‏طلبی باشند؛ شهادتی که در فرهنگ دینی یک افتخارو امتیاز والا برای مجاهدان محسوب می‏شود. حضرت علی علیه‏السلام در بخشی از دعای خود، هنگامی که در صفین آهنگ روبه‏رو شدن با سپاه معاویه را کرد، از خدا درخواست شهادت نمود و فرمود: «بار خدایا، ای پروردگار آسمان برافراشته! اگر ما را بر دشمنان چیره کردی، از ستمگری دورمان گردان و به حق راهنمایی‏مان فرما، و اگر آنان را بر ما چیرگی دادی، شهادت را روزی ما کن و از فتنه‏ها نگاهمان دار».

ارتش، افتخار ملت

حضرت علی علیه‏السلام در بخشی از نامه به مالک اشتر می‏فرماید: «لشکریان به فرمان خدا، پناهگاه استوار رعیت و زینت و وقار زمامداران، شکوه دین و راه‏های تحقق امنیت کشورند. امور مردم جز با سپاهیان استوار نگردد». این کلمات، بیانگر اهمیت و والایی نیروهای مسلح است و سزاوار است هم نیروی مسلحی چون ارتش به جایگاه و موقعیت خود توجه کند و هم مردم به عظمت ورسالت نیروی مسلح عنایت لازم را داشته باشند.

ارتش؛ معنویت و اقتدار

مقام معظم رهبری، در بازدید از ستاد نیروهای زمینی ارتش، فرمودند: «نیروهای نظامی باید روز به روز توانایی خودشان را در درون خودشان از همه جهت افزایش دهند؛ استحکام سازمان‏دهی و ارتقای قدرت رزمی، توانایی لازم را برای تولید و تهیه و تکمیل و نگهداری تجهیزات و بالا نگه داشتن روحیه مسئولیت نظامی و همه چیزهای دیگری که با ابتکار مدیریت و مدیران خوب و مسئول امکان‏پذیر است.... توصیه من این است که برای آمادگی هیچ فرصتی را از دست ندهید. آماده شدن لزوما به این معنا نیست که این آمادگی در زمان کوتاهی به کار گرفته خواهد شد، اما آماده نبودن، خطر بزرگ و وحشتناکی راهمواره محتمل می‏کند برای کشور و برای آبروی نیروهای مسلح، همیشه باید آمادگی را حفظ کرد و افزایش داد؛ هم آمادگی‏های معنوی و هم آمادگی‏های مادی».

 

ارتش در کلام رهبر

پس از فروپاشی پایه‌های ظلم و ستم طاغوت در ایران و برپایی نهال نوپای انقلاب اسلامی دشمن شکست خورده و رانده شده از کشور دست به توطئه‌های جدید به شیوه‌های نوین را نمود، از جمله این توطئه‌ها ایادی شرق و غرب و آنها که صداقت و امانت و میهن‌داری ارتشیان غیور را در حماسه‌ پیروزی انقلاب اسلامی درک نکرده بودند. با ترفندی نو کمر به نابودی ارتش بستند و با شعاری به ظاهر انقلابی از جمله «ارتش بی‌طبقه توحیدی» مصمم به انحلال و غارت سلاح‌ها و نابودی امکانات دفاعی کشور پرداختند. امام راحل به عنوان بزرگترین حامی ارتش پای در میدان نهادند و نقشه دشمنان را برآب نمودند و طی پیمانی با قاطعیت هرچه تمامتر ضرورت حفظ ارتش را اعلام کردند و به همین مناسبت این روز تاریخی «29 فروردین» به عنوان روز ارتش جمهوری اسلامی ایران و همچنین روز دلاورمردی‌های رزمندگان نیروی زمینی ارتش انتخاب و هر سال مورد تمجید و تجلیل قرار می‌گیرد.

- بی‌شک انقلاب اسلامی ایران به رهبری حضرت امام خمینی (ره) یکی از برجسته‌ترین، نادرترین، درخشانترین، بزرگترین و استثنایی‌ترین رویدادهای جهان در نظام بین‌المللی بود که توانست تمام معادلات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و بین‌المللی را در سطح جهان به هم بریزد.

اکنون کارنامه ارتش جمهوری اسلامی ایران در سایه ایثار و از خودگذشتگی و فداکاری‌های آحاد نیروهای جان برکف آن به خصوص در دوران هشت سال دفاع مقدس درخشان و افتخارآمیز و غرور برانگیز است. ارتشی که توسط مستشاران آمریکایی تعلیم و آموزش دیده بودند که فقط در خدمت شاه و خواسته‌های آن و اربابانش باشند اکنون به درجه و مرتبه‌ای ارتقا یافته است که رهبر انقلاب آن را «کلمه طیبه» و ارتش حزب‌الله می‌نامند. در پایان به تعدادی از جملات گهربار و تاریخی رهبر فرزانه انقلاب حضرت آیت‌الله‌العظمی سید علی خامنه‌ای در مقام و منزلت ارتش اشاره می‌نماییم.

- فرمانده معظم کل قوا حضرت آیت‌الله خامنه‌ای فرمودند: بنده از اولین روزهای پس از انقلاب با ارتش سروکار پیدا کردم و از طرف امام (ره) مأموریت یافتم که در کارهای ارتش باشم. در ستاد مشترک، در وزارت دفاع در نیروهای گوناگون (سه‌گانه) و...
تا امروز من ارتش را زیر نظر داشته‌ام و این را می‌توانم با جرئت و قوت بگویم که ارتش امروز از یک ترقی و تعالی فوق‌العاده‌ای برخوردار است و امروز ارتش ما یکی از ارتش‌های ممتاز و برجسته به حساب می‌آید.

امروز نیروهای مسلح در چشم‌ ملت ایران عزیزند. امروز نیروهای مسلح چهره متکبر و زور، احساس جدایی از ملت و اقتدار دورکننده هر انسانی درمتن مردم را ندارند. این روحیه را در خودتان تقویت کنید. روحیه از مردم بودن. با مردم بودن و در راه هدفهای مردم بودن.

- از فرمایشات رهبر انقلاب اسلامی در مورخه 2/10/83 در دانشگاه افسری امام علی (ع): نظامی‌گری در یک چنین نظامی مایه افتخار است. به نظامی‌گری خود ببالید و افتخار کنید و به لفظ اکتفا نکنید در عمل نظامی مؤمن یعنی مجاهد فی‌ سبیل‌الله باشد و شرط مجاهد آماده بودن است.

- از فرمایشات رهبر معظم انقلاب در مورخه 22/7/83 در مراسم مشترک دانش آموختگی. همه حقایق درست عالم کلمه طیبه و حکمات‌الله‌اند. ما در زمینه مورد نظر خودمان کلمه طیبه را پیدا کنیم در آنجا ارتش جمهوری اسلامی کمله طیبه است.

- از فرمایشات مقام معظم رهبری در مورخه 18/3/85 در آجا:ارتش، محبوب مردم و ماست. من ارتش را از صمیم قلب دوست می‌دارم، چون آنرا تجربه کرده‌ام و تواناییهای او را دیده‌ام. آنجا که از او توقعی می‌رود و باید خودش را نشان دهد، فداکاری می‌کند و وظیفه‌اش را انجام می‌دهد.

 

منابع و ماخذ:

پایگاه اطلاعرسانی ارتش جمهوری اسلامی ایران

خیرگزاری فارس

سایت راسخون

http://www.centralclubs.com

 

 

-------------------------------------

گردآوری و تنظیم: وبلاگ امنیت


 



موضوع مطلب : ارتشهای جهان

ارسال شده در تاریخ : جمعه ٢٦ فروردین ۱۳٩٠ :: ٦:٢٢ ‎ب.ظ :: توسط : مصطفی
موضوعات
RSS Feed
Google

در اين وبلاگ
در كل اينترنت